Η ένταση του σημερινού μας διχασμού
Ποιά εἶναι λοιπὸν σήμερα ἡ ἔνταση τοῦ ἐθνικοῦ μας διχασμοῦ ἀνάμεσα στὴν ἀρχαιότητα καὶ τὸ Βυζάντιο; Μὲ ποιά κριτήρια θὰ μπορούσαμε νὰ τὴν μετρήσουμε; Ἡ Ἀγγελικὴ Λαΐου γράφει ὅτι «ὑπάρχει μιὰ βαθύτατα ἀρνητικὴ θεώρηση τοῦ Βυζαντίου, ὄχι ἀπὸ τοὺς εἰδικούς, ἀλλὰ ἀπὸ σημαντικὸ μέρος τοῦ μορφωμένου κοινοῦ» (βλ. «Ἕνας ἄνθρωπος ποὺ ποτὲ δὲν βαρέθηκε», εἰς The New Griffon - Ἀφιέρωμα στὸν Σὲρ Στῆβεν Ράνσιμαν). Ἂν εἰδικοὶ εἶναι οἱ ἱστορικοὶ τοῦ Βυζαντίου, αὐτὸ ἀληθεύει, βεβαιότατα γιὰ τοὺς μεγάλους ἱστορικούς μας, Παπαρρηγόπουλο, Ζακυθηνό, Βακαλόπουλο.., ὅμως ἐν γένει ἡ πανεπιστημιακή μας διανόηση ἔχει ἀρκετὰ ἀρνητικὴ στάση πρὸς τὸ Βυζάντιο, ὥστε τὸ «σημαντικὸ μέρος τοῦ μορφωμένου κοινοῦ» δὲν περιλαμβάνει μόνο τὸν μέσο μορφωμένο, ἀλλὰ καὶ τὸν μέσο ἀκαδημαϊκό... .....
Ἑνότητα: ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΑΙΔΕΙΑ | 15-05-2009 |
| Ἄφησε Σχόλιο
Η Ρώμη της γνώσης και τα έθνη της αμάθειας
Διαβάζω στὴν Βυζαντινὴ Ἱστορία τοῦ Ζακυθηνοῦ πὼς ὅταν ὁ φιλομαθὴς χαλίφης al-Mamoun ζήτησε ἀπὸ τὸν αὐτοκράτορα Θεόφιλο νὰ τοῦ στείλει γιὰ λίγο τὸν φημισμένο μαθηματικὸ Λέοντα τὸν Σοφό, ὑποσχόμενος εἰρήνη καὶ μεγάλες ποσότητες χρυσοῦ, ἔλαβε τὴν ἀπάντηση ὅτι μιὰ τέτοια ἀποστολὴ θὰ ἦταν παράλογη: ἄλογον τὸ οἰκεῖον δοῦναι ἑτέροις καλὸν καὶ τὴν τῶν ὄντων γνῶσιν ἔκδοτον ποιῆσαι τοῖς ἔθνεσι͵ δι΄ ἧς τὸ τῶν Ρωμαίων γένος θαυμάζεταί τε καὶ τιμᾶται παρὰ πᾶσιν... .....
Ἑνότητα: ΙΣΤΟΡΙΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ | 27-03-2009 | | Ἄφησε Σχόλιο
Εικονομαχία
Σχολιάζοντας τὸ εἰκονομαχικὸ φαινόμενο στὸ Βυζάντιο καὶ τὴν ἀντίδραση τῶν εἰκονόφιλων ὁ Ζακυθηνὸς γράφει ὅτι «εἰς τὴν ‘ἀνεικονικὴν’ τέχνην τῆς Ἀνατολῆς ἡ Ἑλληνορωμαϊκὴ Εὐρώπη ἀντέτασσε τὴν πλαστικὴν εἰκόνα, εἰς τὴν γεωμετρικὴν γραμμὴν καὶ τὴν σχηματικὴν παράστασιν [ἀντέτασσε] τὸ κάλλος τῆς καμπύλης γραμμῆς καὶ τῆς πεπερασμένης μορφῆς». Ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ κατανοήσουμε τὴν ἀντίθεση μέσα ἀπὸ αἰσθητικῆς ἢ αἰσθητικίζουσας προελεύσεως κατηγορίες, ὅπως ‘πλαστικὴ εἰκόνα’, ‘γεωμετρικὴ γραμμή’, σχηματικὴ παράσταση’, ‘καμπύλη γραμμή’, ‘πεπερασμένη μορφή’, κτὅ., ὅπου ὑπάρχει ἀκόμη καὶ ἀνακρίβεια, ἐφόσον ἀπὸ τὴν ‘ἀνεικονικὴ’ ζωγραφικὴ τῆς Ἀνατολῆς δὲν λείπουν οὔτε οἱ καμπύλες γραμμές, οὔτε οἱ πεπερασμένες μορφές. .. .....
Ἑνότητα: ΙΣΤΟΡΙΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ | 26-01-2009 | | Ἄφησε Σχόλιο
Οικουμενικότητα του Βυζαντίου
Ὑποτίθεται πὼς τὸν 7ο αἰῶνα, μὲ τὴν ἀραβικὴ ἑδραίωση στὴν Ἀνατολὴ καὶ τὴν φραγκικὴ στὴν Δύση, “παρακμάζει τὸ οἰκουμενικὸν ἰδεῶδες τοῦ Ἑλληνισμοῦ”. Δὲν θὰ συμφωνοῦσα μὲ τὸν ἰσχυρισμὸ αὐτὸ τοῦ Ζακυθηνοῦ. Πρῶτα πρῶτα δὲν ὑπάρχει οἰκουμενικὸ ἰδεῶδες “τοῦ Ἑλληνισμοῦ”. Ὁ ἀναγνωριζόμενος (τουλάχιστον στὴν αὐτοσυνειδησία του) ὡς Ἑλληνισμὸς ὑφίσταται τὴν ἐποχὴ αὐτὴ μόνο ἐν εἴδει περιθωριακῆς καὶ βλακώδους ἀπόπειρας συντηρήσεως τοῦ παγανισμοῦ... .....
Ἑνότητα: ΙΣΤΟΡΙΑ | 08-12-2008 | | Ἄφησε Σχόλιο
Αρχές της ισλαμικής επέκτασης
Πολλὴ συζήτηση συνεχίζει νὰ προκαλεῖ τὸ φαινόμενο τῆς ἀραβικῆς ἐξάπλωσης ποὺ ἀρχίζει τὸν 7ο αἰώνα. Καταγράφοντας σχετικὲς ἐξηγητικὲς ἀπόπειρες ὁ Ζακυθηνὸς ἀναφέρει τὸν θρησκευτικὸ φανατισμὸ τῶν ἀράβων, πολεμικὲς ἀρετές, φυσικὴ ἀντοχὴ καὶ ἀνάγκη κινήσεως τοῦ νομάδος, ὑποτίμηση τῆς δύναμής τους ἀπὸ Βυζαντινοὺς καὶ Πέρσες, ἐξάντληση Βυζαντίου καὶ Περσίας ἀπὸ τοὺς μεταξύ των πολέμους, ἀνετοιμότητα τοῦ στρατοῦ τῆς Αἰγύπτου, διάσπαση τῆς βυζαντινῆς κρατικῆς ἑνότητας ἀπὸ τοὺς μεγαλογαιοκτήμονες, τὴν κακὴ διοίκηση, τοὺς ἐξωτερικοὺς καὶ ἐμφύλιους πολέμους τοῦ Βυζαντίου... .....
Ἑνότητα: ΙΣΛΑΜ, ΙΣΤΟΡΙΑ | 02-12-2008 | | Ἄφησε Σχόλιο
Loading ...
