Παράδοση και Δημιουργία – 4: Η Επανάληψη
Ἡ ἐπανάληψη εἶναι ἀπαραίτητη στὴν παράδοση καὶ δὲν πρέπει νὰ συγχέεται μὲ τὴν ἄλογη μίμηση καὶ τὴν μηχανικὴ ἀποδοχή. Ἐπαναλαμβάνω κάτι, σημαίνει τὸ λαμβάνω ἐκ νέου, τὸ δημιουργῶ πάλι ὁ ἴδιος. Ἐπανάληψη καὶ ἀναδημιουργία εἶναι ὅ,τι συμβαίνει στὸν ἀναγνώστη ὁ ὁποῖος βιώνει τὴν πραγματικότητα ποὺ κατέγραψε ὁ συγγραφέας. Ὁ ἀναγνώστης ξαναγράφει. Ἡ ἀνάγνωση εἶναι ἀναδημιουργία, ἢ ἀλλοιῶς δὲν εἶναι ἀνάγνωση πραγματική, ἀλλὰ κάτι διαφορετικό, ἂς ποῦμε αὐτὸ ποὺ συμβαίνει στὰ σχολεῖα, ὅταν ἡ ποίηση γίνεται ἀφορμὴ ἀνίας, κλπ... .....
Ἑνότητα: ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ | 11-12-2008 |Παράδοση και Δημιουργία – 3: Εικονογράφηση
Χρησιμοποιοῦμε στὴν Ὀρθοδοξία μορφὲς ἐπὶ αἰῶνες ἀπαράλλακτες, μὲ ὁρισμένες ἐξαιρέσεις, ὅπως ἡ ἀλλαγὴ πρὸς τὸ χειρότερο μὲ τὴν υἱοθέτηση δυτικῶν τρόπων ὣς κάποιο βαθμὸ στὴν εἰκονογράφηση, ἢ ὅπως ἡ ἀλλαγὴ ἐπίσης πρὸς τὸ χειρότερο, μὲ τὴν υἱοθέτηση δυτικῶν τρόπων στὴν θεολογικὴ παιδεία, κλπ. Πάντως στὴν εἰκονογράφηση, μετὰ τὴν (προερχόμενη ἀπὸ τὴν Ρωσία) ἀνάδειξη τῆς σημασίας τῆς Βυζαντινῆς τεχνοτροπίας, ἐμφανίζεται μιὰ ἀφύπνιση καὶ ἐγκατάλειψη τῶν γλυκερῶν καὶ ἱερατικὰ ἄσχετων τρόπων τῆς Δύσης. .. .....
Ἑνότητα: ΕΚΚΛΗΣΙΑ | 10-12-2008 |Παράδοση και Δημιουργία – 2: Ας σκεφτούμε την Ορθοδοξία
Ὁ μόνος τρόπος νὰ κατανοήσω τὴν πλάνη γιὰ τὴν ὁποία μιλούσαμε, ὅτι συμβαίνει ἀντοχὴ μαζὶ καὶ στειρότητα τῆς παράδοσής μας, εἶναι εἰκάζοντας πὼς ἀντὶ παραδόσεως οἱ διανοούμενοι αὐτοὶ ἐννοοῦν συγκεκριμένες πολιτισμικὲς μορφές, τὶς ὁποῖες βλέπουν ὅτι κρατᾶμε ἀπὸ τὸ παρελθόν (π.χ. χορεύουμε ἀκόμη σήμερα τοὺς ἑξῆς παλαιοὺς χορούς, ζωγραφίζουμε τὶς εἰκόνες μας μὲ βυζαντινοὺς τρόπους, κλπ), χωρὶς νὰ δημιουργοῦμε νέες μορφές – εἴτε τελείως νέες, εἴτε μετασχηματισμοὺς καὶ ἀναπλάσεις παλαιῶν. Ἀντιλαμβάνονται λοιπὸν πολιτισμικὴ ἀκινησία, τὴν ὁποία ἀναλύουν ὡς συνδυασμὸ ἀντοχῆς καὶ στειρότητας. .. .....
Ἑνότητα: ΙΣΤΟΡΙΑ | 09-12-2008 |Παράδοση και Δημιουργία
Τί κρίμα νὰ μή ξέρουμε τί λέμε! Ἀκούω διάφορους διανοούμενους νὰ ἰσχυρίζονται πὼς ἡ παράδοσή μας εἶναι ἀνθεκτικὴ ἀλλὰ ἀνενεργός. Ὅμως παράδοση ἀνενεργὸς δὲν ὑπάρχει καὶ δὲν νοεῖται. Στὸν βαθμὸ ποὺ μιὰ παράδοση ἔχει πάψει νὰ εἶναι ἐνεργός, στὸν ἴδιο βαθμὸ ἔχει χαθεῖ, ἔχει καταστραφεῖ. Δὲν ἔχουμε μιὰ παράδοση, καὶ κατόπιν βάσει αὐτῆς δημιουργοῦμε τὰ ἑξῆς σπουδαῖα ἢ ἀνάξιά της ἔργα. Παράδοση ἔχουμε μέσα στὴ δημιουργία. Θὰ καταλάβουμε πῶς συμβαίνει αὐτό, ἂν σκεφτοῦμε τὴν ἀρχὴ μιᾶς παράδοσης... .....
Ἑνότητα: ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ | 08-12-2008 |Δημιουργία και ελευθερία – 3
Στὰ δύο προηγούμενα σημειώματα παρουσιάστηκε ριζικὴ κριτικὴ τῆς ἑλληνοχριστιανικῆς παράδοσης ἀπὸ τὸν Καστοριάδη, καὶ ἐπίσης ριζικὴ ἀναίρεση τῆς κριτικῆς αὐτῆς, ὅπως τὴν εἶδα στὸν Παπατσώνη. Αὐτὰ εἶναι ἀρκετὰ γιὰ νὰ σχηματίσει κανεὶς ὁλοκληρωμένη εἰκόνα τοῦ προβλήματος, ἀλλὰ ἴσως μερικοὶ ἀναγνῶστες χρειάζονται ἐπιπλέον συμπαράσταση γιὰ νὰ σκεφτοῦν διαστάσεις ὑπόρρητες. Θὰ προσπαθήσω νὰ δώσω ὁρισμένες νύξεις πολὺ σύντομα... .....
Ἑνότητα: ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ | 09-11-2008 |
