// Νέος Ἑλληνισμός / ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ / Ο Κόντογλου για τον χριστιανισμό και την φιλοσοφία

Ο Κόντογλου για τον χριστιανισμό και την φιλοσοφία

Σελ: 1 2

Τὸ ἐγκώμιο στὴν πίστη ἐναντίον τῆς γνώσεως μοῦ θυμίζει τὸν δυτικὸ καὶ δυστυχῆ ἀποφατισμό, προορισμένο νὰ πλησιάζει Θεὸ ἄγνωστο, φοβερὸ καὶ ἀπόμακρο (Περισσότερα ἐδῶ). Βέβαια ὁ Κόντογλου δὲν στρέφεται ἐναντίον τῆς γνώσης τῶν ἁγίων, ἀλλὰ ἐναντίον τῆς γνώσης ποὺ προέρχεται ἀπὸ ἀποδείξεις. Ἀλλὰ ἔχουμε πεῖ σὲ προηγούμενα σημειώματα, ὅτι καὶ ἡ ἴδια ἡ φιλοσοφία γνωρίζει πὼς δὲν ἀποδεικνύονται ὅλα, εἶναι δὲ πρόθυμη νὰ ἐγκαταλείπει τὴν ἀπόδειξη ἐκεῖ ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρχει ἀπόδειξη. Γιὰ παράδειγμα, ποιά ἀπόδειξη προσφέρει ὁ Πλάτων γιὰ τὴν ἴδια τὴν κορυφὴ τῆς σκέψης του, ὅτι ὑπάρχει ὁ ἕνας καὶ ἀγαθὸς Δημιουργός;

Ὁ Κόντογλου γράφει τὸ κείμενό του, ὅπως παραδέχεται, “ἐπειδὴ πολλοὶ κάνουνε τὸν Χριστιανό, καὶ μάλιστα ἔχουνε φτιάξει καὶ σχολειὰ γιὰ νὰ κάνουνε καὶ τοὺς ἄλλους Χριστιανούς, ἐνῶ ἔχουνε λησμονήσει ὁλότελα τὸν Χριστὸ καὶ τὸ Εὐαγγέλιο καὶ μονάχα ποὺ λένε τ’ ὄνομά του σὰν φωνόγραφα ἄψυχα, γιατὶ ἡ πίστη τους κι ἡ ἐλπίδα τους εἶναι στὴν ἐπιστήμη καὶ στὴ γνώση. … Ἀλλοίμονο στὴν Ὀρθοδοξία! Πρέπει κι αὐτὴ νὰ γίνει ἐπιστημονική…”

Ἡ φιλοσοφία δὲν εἶναι ταγμένη στὴν κατασκευὴ ἑνὸς συστήματος καὶ δὲν καταλαβαίνει ὡς φιλόσοφο κάποιον ποὺ ἐπιδιώκει νὰ ἐγκλωβιστεῖ/ἀσφαλιστεῖ σὲ κάποιο σύστημα. Ἂν ὑπάρχουν ἀπόπειρες μετατροπῆς τοῦ χριστιανισμοῦ σὲ σύστημα καὶ ἀπόπειρες μετάδοσης τοῦ χριστιανισμοῦ ὡς συστήματος, εἴτε σὲ σχολεῖα εἴτε ἐκτὸς σχολείων, οἱ ἀπόπειρες αὐτὲς δὲν εἶναι οὔτε χριστιανικὲς οὔτε φιλοσοφικές. Μήπως εἶναι φιλοσοφικὴ ἢ μετάδοση τῆς πλατωνικῆς σκέψης μέσα καὶ πάλι στὰ σχολειά μας; Εἶναι αὐτὸς ὁ κατάλληλος τρόπος γιὰ νὰ πλησιάζει κάποιος τὴν σκέψη τοῦ Πλάτωνα; Μὲ ὡρολόγιο πρόγραμμα καὶ ἐξετάσεις;

Ὅλα αὐτὰ εἶναι κοροϊδίες τῆς φιλοσοφίας, χριστιανικῆς ἢ μή, δὲν εἶναι οὔτε φιλοσοφία οὔτε χριστιανισμός. Ἂν θέλουμε νὰ ἀσκήσουμε κριτικὴ στὴν φιλοσοφία, δὲν μποροῦμε νὰ τὸ κάνουμε κρίνοντας τὶς κοροϊδίες της, ἀλλὰ τὴν ἴδια. Τί ἔκαναν λοιπὸν οἱ μεγάλοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας; Ὁ Μάξιμος, ὁ Γρηγόριος Νύσσης, ὁ Γρηγόριος Θεολόγος…, γιατί ἀγάπησαν καὶ πρόσεξαν τὴν φιλοσοφία; Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει νὰ τὸ καταλάβουμε αὐτό; Θὰ διορθώσουμε τὰ λάθη μας ἀπορρίπτοντας τὴν φιλοσοφία, ἢ μήπως ἀνακαλύπτοντας αὐτὸ ποὺ πράγματι εἶναι ἡ φιλοσοφία, ἀποβάλλοντας ἔτσι ὄχι τὴν ἴδια ἀλλὰ τὶς κοροϊδίες της;