// Νέος Ἑλληνισμός / ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ / Χριστιανική φιλοσοφία

Χριστιανική φιλοσοφία

Ἡ ἀντίδραση ὅσων ἀντιδροῦν στὴν ἔκφραση “χριστιανικὴ φιλοσοφία”, συμβαίνει, ὅπως εἴπαμε, ἐπειδὴ πιστεύουν πὼς ἀντιφάσκει μέσα στὴν ἴδια ἐνέργεια, τὴν ἐνέργεια τοῦ φιλοσοφεῖν, ἡ κατοχὴ μαζὶ καὶ ἡ ζήτηση τῆς Ἀλήθειας. Πῶς ζητοῦμε αὐτὸ ποὺ ἤδη γνωρίζουμε, καὶ πῶς γνωρίζουμε, ἐφόσον ζητοῦμε; Εἴδαμε ἐπίσης ὅτι ὁ Ζιλσὸν προσπαθεῖ νὰ δικαιολογήσει τὴν ἔκφραση “χριστιανικὴ φιλοσοφία”, ὡς παράδοση συγκεκριμένων ἀληθειῶν τῆς πίστης στὸν ἀποδεικτικὸ λογισμό, ὁ ὁποῖος καλεῖται νὰ τὶς ἐλέγξει καὶ νὰ τὶς ἀποδείξει. Μιὰ τέτοια ἐξήγηση ταιριάζει μὲ τὸν δυτικὸ σχολαστικισμὸ καὶ τὴν ἐν γένει παρεξήγηση τοῦ χριστιανισμοῦ ὡς δόγματος, παρεξήγηση ἡ ὁποία συμβαίνει κυρίως στὴν Δύση ἀλλὰ δὲν ἀπουσιάζει οὔτε ἀπὸ τὴν Ἀνατολή, ἰδίως στὴν μοντέρνα ἐποχή.

Ὁ Χριστιανισμὸς δὲν ἔχει οὔτε ἕνα δόγμα – ἂν μὲ τὴν λέξη δόγμα ἐννοοῦμε μιὰ βέβαιη καὶ καθολικὴ ἀλήθεια, τὴν ὁποία ὀφείλει κάθε χριστιανὸς νὰ μαθαίνει καὶ νὰ ἀκολουθεῖ, ἴσως καὶ νὰ ἀποδεικνύει, ἂν αὐτὸ εἶναι δυνατό. Ὅσα ὀνομάζονται δόγματα, εἴτε πρόκειται γιὰ διατυπώσεις τῶν προφητῶν καὶ τῶν ἀποστόλων, εἴτε γιὰ ἀποφάσεις οἰκουμενικῶν συνόδων, εἴτε ἀκόμη γιὰ λόγια τοῦ ἴδιου τοῦ Χριστοῦ, δὲν ἔχουν καθολικὰ παρὰ μόνο τὴν ἀξία ἐνδείξεως, μαρτυρίας, εἰκασίας καὶ προσκλήσεως. Δὲν μπορῶ νὰ γνωρίζω ἂν ἔχει μιλήσει ὁ Χριστός, ἂν δὲν ἔχει μιλήσει σὲ μένα προσωπικά. Ἑπομένως ὅλα ὅσα ἔχουν οἰκοδομηθεῖ ἐπάνω στὴν ὕπαρξη καὶ στὰ λόγια Του, γιὰ μένα εἶναι ἁπλῶς ἐνδεχόμενα.

Ὅπως μποροῦμε νὰ ποῦμε ὅτι ἡ πλατωνικὴ φιλοσοφία προσκαλεῖ στὴν ἐπίγνωση ἀγαθοῦ δημιουργοῦ τοῦ παντός, ἀκριβῶς μὲ τὸν ἴδιο τρόπο μποροῦμε νὰ ποῦμε ὅτι ἡ χριστιανικὴ φιλοσοφία προσκαλεῖ στὴν ἐπίγνωση τοῦ Χριστοῦ ὡς ἀγαθοῦ δημιουργοῦ τοῦ παντός. Ἂν ἡ πλατωνικὴ φιλοσοφία δὲν εἶναι φιλοσοφία ἐπειδὴ ἀπευθύνει τὴν πρόσκληση αὐτή, τὸ ἴδιο δὲν εἶναι φιλοσοφία ἡ χριστιανική. Διαφορετικὰ καὶ στὶς δύο περιπτώσεις μποροῦμε νὰ μιλοῦμε γιὰ φιλοσοφία, πλατωνικὴ καὶ χριστιανικὴ ἀντιστοίχως.