// Νέος Ἑλληνισμός / ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ / Η φιλοσοφία ανήκει στην θεολογία

Η φιλοσοφία ανήκει στην θεολογία

Παρακολουθῶντας ἐκείνους χάρη στοὺς ὁποίους ἔχουμε τὴν ἀρχὴ (θεμέλιο καὶ οὐσία, ὄχι ἁπλῶς “ἔναρξη”) τῆς φιλοσοφίας καὶ τὸν ἴδιο τὸν ὅρο “φιλοσοφία”, εἴτε Πλάτωνας εἶναι εἴτε Πυθαγόρας εἴτε καὶ ὁ Ἀριστοτέλης, ἀμέσως καταλαβαίνουμε ὅτι ἡ θεολογία δὲν εἶναι κάτι ἄλλο ἀπὸ τὴν φιλοσοφία, ἀλλὰ τελείωση τῆς φιλοσοφίας καὶ πηγὴ τελειότητας γιὰ κάθε μέρος της. Δὲν μποροῦμε ἑπομένως νὰ διαχωρίσουμε τὴν φιλοσοφία ἀπὸ τὴν θεολογία, παρὰ μόνο νὰ σκεφτοῦμε πότε ἡ φιλοσοφία εἶναι σοβαρὴ καὶ σημαντική, δὲν ἔχει καταντήσει ἕνα ἰδεολόγημα, δὲν βλακεύει, κλπ.

Ὅπως καὶ ὁ Ἀριστοτέλης καταλάβαινε, δὲν ἀποδεικνύονται ὅλα, καὶ παιδεία εἶναι ἀκριβῶς νὰ γνωρίζει κανεὶς γιὰ ποιὰ μπορεῖ νὰ ζητήσει ἀπόδειξη καὶ γιὰ ποιὰ δὲν μπορεῖ. Δὲν μποροῦμε νὰ ἀποδείξουμε σὲ κάποιον γιατί ὁ Πλάτων ἔχει σοβαρὴ σκέψη ἐνῶ ὁ Σὰρτρ ὄχι. Αὐτὸ δὲν ἀποδεικνύεται, ὅσο ἂν μιλήσει κανεὶς γιὰ τοὺς δύο, ὅσο ἂν προσπαθήσει νὰ δείξει ποιότητες, ἀπόδειξη αὐστηρὴ δὲν μπορεῖ νὰ δώσει.

Γιὰ νὰ φύγουμε ἀπὸ τὸν Σάρτρ, τὸν ὁποῖο θεωρῶ προφανῆ περίπτωση, καὶ νὰ περάσουμε σὲ πιὸ σεβαστὲς μορφές, γιὰ παράδειγμα στὸν Κάντ. Διαβάζω τὸν Κὰντ ἢ τὸν Χοῦσσερλ ὡς σεβαστὲς περιπτώσεις ἐπίδοξων ἐπιστημόνων, ὄχι ὡς φιλοσόφους. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὲ ἀπασχολήσει στὰ σοβαρὰ ὡς φιλόσοφος ἕνας ἐρευνητὴς ὁ ὁποῖος κατόρθωσε νὰ σκεφτεῖ 800 σελίδες περὶ ἀνθρωπίνου λόγου χωρὶς τὴν παραμικρὴ τάση νὰ γίνει, ἔστω γιὰ μία στιγμή, θεολογικός, ἀλλὰ ἀρκούμενος νὰ μελετήσει τὴν ἀνθρώπινη κατάσταση ὡς ἐὰν ἦταν ἡ κατάσταση ἑνὸς ἄσχετου καὶ ἔρημου μέσα στὸ σύμπαν ὄντος.

Ἕνα τέτοιο πόνημα μπορεῖ ὡς πρὸς τὴν λογιστική του νὰ θεωρηθεῖ (ἰσχυρότερη εἴτε ἀσθενέστερη ἐν συγκρίσει μὲ ἄλλες) ἐπιστήμη, ὡς πρὸς τὴν θέση του στὴν ἀνθρώπινη ἱστορία μπορεῖ νὰ ἀποτελέσει μνημεῖο καὶ τεκμήριο ὑπαρξιακῆς ἐξαθλίωσης – φιλοσοφία ὅμως δὲν εἶναι σὲ καμμιά περίπτωση, παρὰ μόνο ἂν ἔχουμε ἀδειάσει τὸν ὅρο ‘φιλοσοφία’ ἀπὸ τὸ περιεχόμενο ποὺ τοῦ ἔδωσαν ἐκεῖνοι ποὺ τὸν δημιούργησαν καὶ ἡ ἴδια ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα, μαθαίνοντάς μας ὅτι δὲν νοεῖται φιλοσοφία ἀποκομμένη ἀπὸ τὴν σοφία, δηλαδὴ χωρὶς ἀγάπη γιὰ τὴν ὑψηλότερη δυνατὴ γνώση καὶ ἐπίγνωση.

Συνέχεια: Χριστιανικὴ Φιλοσοφία