// Νέος Ἑλληνισμός / ΙΣΤΟΡΙΑ / Πού υπήρξε ο μεσαίωνας;

Πού υπήρξε ο μεσαίωνας;

Μιλοῦμε γιὰ μεσαίωνα, δυτικὸ καὶ ἀνατολικὸ ἢ ἑλληνικό, ὅμως οἱ ἄνθρωποι τότε δὲν καταλάβαιναν τοὺς ἑαυτούς των ὡς “μεσαιωνικούς”. Εἰδικώτερα στὴν ἀνατολή, τουλάχιστον στὴν ἑλληνική, ἀκόμη σήμερα οἱ περισσότεροι δὲν καταλαβαίνουμε “μεσαιωνικὴ” ἀλλὰ βυζαντινή περίοδο. Βέβαια τὸ Βυζάντιο ὀνομάστηκε ἔτσι ἀπὸ τοὺς Δυτικούς, ἀλλὰ ἡ ὀνομασία αὐτὴ δὲν παραπέμπει σὲ “μέση” περίοδο, δηλαδὴ σὲ μιὰ περίοδο προορισμένη νὰ εἶναι παροδικώτερη τῶν παροδικῶν, ἁπλῶς (καὶ μᾶλλον κακῶς) παρεμβαλλόμενη ἀνάμεσα στὴν ἀρχαιότητα καὶ τὸ σήμερα.

Τὸ Βυζάντιο γιὰ μᾶς (πρὸς τὸ παρὸν καὶ ἐν γένει) δὲν εἶναι “μεσαίωνας”, ἀλλὰ ἐποχὴ Λαμπρότητας καὶ Μεγαλοπρέπειας, στὸν βαθμὸ ποὺ σκεφτόμαστε τὴν Αὐτοκρατορία, ἐποχὴ θεμελίωσης καὶ μᾶλλον ἀποκορύφωσης αὐτοῦ ποὺ κι ἐμεῖς σήμερα στὴν οὐσία μας εἴμαστε, στὸν βαθμὸ ποὺ σκεφτόμαστε τοὺς μεγάλους Πατέρες καὶ Θεολόγους τῆς Ὀρθοδοξίας. Συγκρίνοντας μὲ τὸ Βυζάντιο δὲν βλέπουμε μιὰ μέση παροδικότητα, τὴν ὁποία εὐχάριστα προσπεράσαμε γιὰ νὰ γεννηθοῦμε ἐμεῖς, ἀλλὰ μᾶλλον τὸν καλύτερο ἑαυτό μας, τὸ παρελθὸν ποὺ μέσα σὲ συμφορὰ χάσαμε, τὸ μέλλον ποὺ θὰ θέλαμε νὰ εἴχαμε, μιὰ ἀνώτερη καὶ ὄχι μιὰ ‘σκοτεινὴ’ κατάσταση.

Ἔτσι καταλαβαίνουμε σημαντική μας διαφορὰ ἀπὸ τὴν Δύση. Ἐνῶ ὁλόκληρος ὁ ἑλληνορωμαϊκὸς κόσμος ἄφησε τὴν ἀρχαιότητα ὄχι γινόμενος “μεσαιωνικός”, ἀλλὰ Νέος, τὸ ἴδιο σὲ Δύση καὶ Ἀνατολή (ἡ ἴδια ἡ Δύση ἵδρυσε τὴ Νέα Ρώμη), μόνο στὴν ἑλληνικὴ Ἀνατολὴ ἡ Νεότητα συνέχισε ὡς τέτοια. Μετὰ τὴν ἀποτυχία τοῦ παπισμοῦ νὰ βαπτίσει τὰ βαρβαρικὰ ἔθνη ποὺ τοῦ δόθηκαν, ἡ Δύση αἴφνης ἀντὶ γιὰ Νέο γνώρισε τὸν ἑαυτό της, ἑπομένως (καὶ κυρίως) τὸν χριστιανισμό της ἐπίσης, ὡς “μεσαιωνικὸ” καὶ “σκοτεινό”, ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν παροντική της “ἀναγεννημένη”, “διαφωτισμένη” καὶ κατ’ οὐσίαν νεο-παγανιστικὴ / νεο-συγκρητιστικὴ κατάσταση.

Ἡ Δύση ἀνακάλυψε στὴν ἑλληνικὴ ἀρχαιότητα τὴν δυνατότητα: καιρὸ νὰ δημιουργήσει τὸν ἑαυτό της, νὰ θέσει τὰ δικά της ἐρωτήματα μὲ τὸν δικό της τρόπο, νὰ κερδίσει τὴν ἐλευθερία της ἀπὸ μιὰ ἕτοιμη καὶ ἀλλότρια κοσμοθεωρία, μέσα στὴν ὁποία τὴν εἶχε ἐγκλωβίσει ὁ παπισμός. Ἀλλοῦ διαπιστώνεται ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐσιώδης διαφορὰ ἀνάμεσα στὰ προτάγματα τοῦ μεσαιωνικοῦ καὶ τοῦ νεώτερου ἀτόμου τῆς Δύσης, ἀμφότερων ἐγκατεστημένων στὴν παπικὴ μηχανομαγεία. Νομίζω πὼς ὁ μόνος λαὸς ποὺ εἶχε προετοιμαστεῖ γιὰ τὴν βάπτισή του ἦσαν οἱ Ἕλληνες (περισσότερα ἐδῶ), καὶ ἴσως κάθε λαὸς ποὺ ἐνδέχεται νὰ βαπτιστεῖ ἀληθινά, χρειάζεται προηγουμένως μιὰ προετοιμασία. Ἀλλὰ ἡ προετοιμασία αὐτή, ἂν εἶναι πραγματική, ἀσφαλῶς σημαίνει πόνο, δοκιμασία, περιπέτεια, κίνδυνο, ἔξοδο ἀπὸ κάθε βεβαιότητα ὁποιαδήποτε, ὅπως ἀκριβῶς συνέβη καὶ μὲ τοὺς ἀρχαίους Ἕλληνες.