// Νέος Ἑλληνισμός / ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ / Φιλοσοφία και απόδειξη

Φιλοσοφία και απόδειξη

Εἶναι ἡ φιλοσοφία μιὰ ἐπιστήμη, ἡ ὁποία ζητεῖ νὰ ἀποδεικνύει τὰ (ἔστω) ἀποδείξιμα, ὅπως ὁ Ζιλσὸν ἰσχυρίζεται; Στὴν περίπτωση αὐτή, τὴν ὁποία ὁ δυτικὸς κόσμος ἐπινόησε, ἡ φιλοσοφία δὲν διαφέρει οὐσιωδῶς ἀπὸ τὴν φυσικὴ ἢ τὴν χημεία, ὥστε ἀποκλήθηκε μὲ τὸ ὄνομα τῆς Ἀγάπης γιὰ τὴν Σοφία κάθε γνωσιακὴ ἐπιχείρηση ὁποιαδήποτε, καὶ ἀπονέμεται ὁ (ἀποκρουστικός, ἀκόμη καὶ ἂν ἐπρόκειτο νὰ τιμήσουμε τὸν ἴδιο τὸν Πλάτωνα) τίτλος τοῦ Διδάκτορος τῆς Φιλοσοφίας στοὺς πάντες, ἀπὸ γιατροὺς ἕως πολιτικοὺς μηχανικούς!

Λέγονται ἀλλοῦ περισσότερα γιὰ τὴν ἀρχὴ καὶ ἀληθινὴ οὐσία τῆς φιλοσοφίας, ἐδῶ θὰ ἤθελα νὰ σκεφτοῦμε παραμένοντας ὅσο γίνεται πιὸ κοντὰ στοὺς ὅρους τοῦ Ζιλσόν. Ἔστω πὼς βρισκόμαστε σὲ ἀδυναμία προσδιορισμοῦ τῆς ἔννοιας τῆς φιλοσοφίας. Ἀδυνατοῦμε νὰ προσδιορίσουμε τὴν φιλοσοφία, ἀλλὰ γνωρίζουμε τοὺς φιλοσόφους. Χάρη στὴν δική τους σκέψη συζητοῦμε τὸ ὅλο πρόβλημα.

Ἂν ἀκολουθήσουμε προσδιορισμοὺς ὅπως αὐτὸν ποὺ δίνει ὁ Ζιλσόν, τότε πρέπει ἀμέσως νὰ σταματήσουμε νὰ ὀνομάζουμε φιλοσόφους (γιὰ παράδειγμα) τὸν Παρμενίδη, τὸν Ἡράκλειτο, ἢ τὸν Νίτσε… Καθένας ἔχει δικαίωμα νὰ τὸ ζητήσει αὐτὸ καὶ νὰ τὸ ἀκολουθήσει στὴν πράξη (σὲ μεγάλο βαθμὸ τὸ αἴτημα αὐτὸ ἔχει ἀκολουθήσει ἡ δυτικοευρωπαϊκὴ φιλοσοφία), ἀλλὰ ὅσοι βλέπουν στὴν φιλοσοφία κατ’ ἀρχὴν ὅ,τι λέει τὸ ὄνομα, δηλαδὴ Ἀγάπη γιὰ τὴν Σοφία, καταλαβαίνουν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ ἀποκλείσουμε ἀπὸ τὰ σύνορά της τὸν Παρμενίδη, τὸν Ἡράκλειτο ἢ τὸν Νίτσε, ἁπλῶς ἐπειδὴ παρέκαμπταν στὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλο βαθμὸ ἢ καὶ τελείως τὴν λογιστικὴ τεκμηρίωση.

Χωρὶς ἀκόμη νὰ ἔχουμε προσδιορίσει τὴν ἔννοια τῆς φιλοσοφίας, ἀλλὰ ἀρχίζοντας ἀπὸ τοὺς πρώτους φιλοσόφους (ὅποιους ἐμεῖς καταλαβαίνουμε, τοὺς ὁποίους συμβαίνει καὶ ἡ παράδοση τριῶν χιλιετιῶν νὰ μᾶς συστήνει), καταλαβαίνουμε ὅτι ἂν ἡ φιλοσοφία μπορεῖ καὶ νὰ ἐγκαταλείπει τὸν ἀποδεικτικὸ λογισμό, ὅπως συμβαίνει ἀκόμη καὶ μὲ τὸν Πλάτωνα, τὸν πράγματι συνώνυμο τῆς φιλοσοφίας – τότε ποιά κριτήρια θὰ ἐπέτρεπαν νὰ διακρίνουμε τὴν φιλοσοφία ἀπὸ τὴν θρησκευτικὴ πεποίθηση, ἀπὸ μιὰ ἰδεολογία, κλπ;

Συνέχεια: Ἡ Φιλοσοφία ἀνήκει στὴν Θεολογία