// Νέος Ἑλληνισμός / ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ / Υπάρχει χριστιανική φιλοσοφία;

Υπάρχει χριστιανική φιλοσοφία;

Ὁ Ζιλσὸν προσδιορίζει τὴν χριστιανικὴ φιλοσοφία, λέγοντας πὼς ὅταν ἕνας πιστὸς “ἀνάμεσα στὶς πεποιθήσεις του βρίσκει μερικὲς οἱ ὁποῖες ἐνδέχεται νὰ γίνονται ἀντικείμενα ἐπιστημονικῆς διερεύνησης, τότε ὁ πιστὸς αὐτὸς γίνεται φιλόσοφος, κι ἂν ὀφείλει στὴν χριστιανική του πίστη τὴ νέα αὐτὴ φιλοσοφικὴ θεώρηση [τὴν ὁποία ἐπιδιώκει μὲ τὴν ἐπιστημονικὴ διερεύνηση τῶν συγκεκριμένων θρησκευτικῶν του πεποιθήσεων], τότε γίνεται χριστιανὸς φιλόσοφος”.

Καὶ στὴν ἑπόμενη σελίδα (ἡ ἔμφαση βρίσκεται στὸ πρωτότυπο): “ὀνομάζω χριστιανικὴ ὁποιαδήποτε φιλοσοφία, ἡ ὁποία, ἐνῶ διατηρεῖ τυπικὰ διακριτὲς τὶς δύο αὐτὲς τάξεις [πίστη καὶ ἐπιστήμη], ὡστόσο βλέπει στὴν χριστιανικὴ ἀποκάλυψη ἕνα ἀναντικατάστατο βοήθημα τοῦ ἀποδεικτικοῦ λογισμοῦ” (διάβασε τὶς δύο πρῶτες ἀπὸ τὶς διαλέξεις “Gifford”, ἐκδεδομένες στὸ Πνεῦμα τῆς Μεσαιωνικῆς Φιλοσοφίας).

Ὁ προσδιορισμὸς αὐτὸς εἶναι πολλαπλῶς ἀπαράδεκτος μὲ τὰ κριτήρια τῆς βυζαντινῆς πνευματικότητας, ἡ δὲ ἀντίληψη γιὰ τὴν φιλοσοφία ἐν γένει, τὴν ὁποία προϋποθέτει, εἶναι ἀπαράδεκτη μὲ τὰ κριτήρια τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς πνευματικότητας (περισσότερα ἐδῶ). Δὲν εἶναι τυχαῖο ἄλλωστε ὅτι ὁ Ἀριστοτέλης – ὁ λιγώτερο φιλοσοφικὸς ἀπὸ τοὺς Ἕλληνες φιλοσόφους – στὴν μεσαιωνικὴ Δύση ὀνομαζόταν ἁπλὰ “ὁ φιλόσοφος”! (περισσότερα ἐδῶ).

Ὁ Ζιλσὸν θέτει τὸ ζήτημα ἀπαντῶντας σὲ ὅσους ἰσχυρίζονται ὅτι δὲν νοεῖται χριστιανικὴ φιλοσοφία, ἐφόσον ὁ χριστιανισμὸς εἶναι ἀναπόδεικτη πίστη (δόγμα), ἡ δὲ φιλοσοφία δὲν πιστεύει ἀλλὰ ἀνακρίνει, καὶ δέχεται μόνο ὅ,τι ὁ συλλογιστικὸς ἔλεγχος τὴν ἀναγκάζει νὰ ἀποδεχθεῖ. Παρακολουθῶντας ὅμως τὴν σκέψη διάφορων χριστιανῶν στοχαστῶν, ὁ Ζιλσὸν καταλαβαίνει ὅτι, μᾶς ἀρέσει ἢ δὲν μᾶς ἀρέσει, ἔχουν κάποια συγγένεια μὲ τὴν φιλοσοφία, τὴν ὁποία προσδιορίζει μὲ τὸν ὁρισμὸ ποὺ εἴδαμε.

Συνέχεια: φιλοσοφία καὶ ἀπόδειξη