// Νέος Ἑλληνισμός / ΕΚΚΛΗΣΙΑ / ΙΣΤΟΡΙΑ / Είναι ο χριστιανισμός θρησκεία λογίων;

Είναι ο χριστιανισμός θρησκεία λογίων;

Διαβάζω τὸν χαρακτηρισμὸ τοῦ Μαρροῦ, ὅτι “ὁ Χριστιανισμὸς εἶναι θρησκεία πεπαιδευμένων καὶ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸ νὰ ὑπάρξῃ ἐντὸς βαρβάρου περιβάλλοντος”.

Καὶ ὅμως, ὁ χριστιανισμὸς ἔχει ὑπάρξει ἐντὸς βαρβάρου περιβάλλοντος, ἂν θεωρήσουμε βαρβαρικὲς τὶς γερμανικὲς καὶ σλαβικὲς φυλὲς ποὺ ἐπιτέθηκαν στὴν Αὐτοκρατορία. Ἡ ἴδια ἡ διάκριση πεπαιδευμένων καὶ βαρβάρων χρειάζεται συζήτηση. Οἱ Ἱεροεξεταστές, ποὺ ἔκαιγαν ἑκατομμύρια ‘αἱρετικῶν’ ἐπὶ αἰῶνες, ἦσαν πεπαιδευμένοι ἢ βάρβαροι ἢ καί τὰ δύο ταυτοχρόνως!; Ἔπειτα ἡ διαίρεση εἶναι ἀπόλυτη, ὥστε ‘πᾶς ἀπαίδευτος βάρβαρος’, ἢ μήπως ὑπάρχουν καὶ ἄλλες περιπτώσεις; Ἡ ἀγράμματη γιαγιὰ στὸ χωριό, ἡ ὁποία ἀνάβει τὸ καντηλάκι της καὶ προσεύχεται, εἶναι ἀπαίδευτη, ἀλλὰ εἶναι καὶ βάρβαρη;

Ὁ χριστιανισμὸς γεννήθηκε καὶ ἀναπτύχθηκε στὸν ἑλληνιστικὸ χῶρο, ὑποχρεωμένος νὰ συνομιλήσει μὲ φιλοσοφικὸ πολιτισμὸ μακρᾶς παραδόσεως. Χάρη στὴ συνομιλία αὐτὴ ἔγινε ἱκανὸς νὰ συμπαρασταθεῖ καὶ στὶς ὑψηλότερες δυνατὲς διανοητικὲς ἀπαιτήσεις, ὥστε ἀπέκτησε καθολικὴ ἀναφορά, πρὸς ἐγγραμμάτους καὶ ἀγραμμάτους. Πιστεύω πὼς θὰ ἦταν ἄδικο καὶ ἀνιστόρητο νὰ τὸν θεωρούσαμε προορισμένο γιὰ τοὺς ἀποφοίτους τῆς Ὀξφόρδης!, ὑποτιμῶντας τὶς ἄλλες διαστάσεις του, οἱ ὁποῖες τροφοδότησαν ὄχι μόνο μεγάλα καὶ ἀπαίδευτα πληθυσμιακὰ τμήματα, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ ‘πρώτης γραμμῆς’ χριστιανούς, ἀσκητὲς τῆς ἐρήμου καὶ ἀναγνῶστες τοῦ ‘βιβλίου τῆς φύσης’.