// Νέος Ἑλληνισμός / ΓΛΩΣΣΑ / ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ / Αχ, να μας χάριζαν τον Ρίλκε!

Αχ, να μας χάριζαν τον Ρίλκε!

Ich finde dich in allen diesen Dingen, / denen ich gut und wie ein Bruder bin : Σὲ βρίσκω μὲς στὰ πράγματα ὅλα αὐτά, / ποὺ τοὺς εἶμαι καλὸς κι ὡς ἀδελφὸς ἄλλος (Μετάφραση τοῦ Δικταίου). Τὸ “ὅλα αὐτὰ” ἔρχεται σὰν ἀνώφελη οὐρίτσα. θἄπρεπε τὰ “πράγματα” νὰ βρίσκονται στὸ τέλος. Τὸ “ὡς ἀδελφὸς ἄλλος” προσθέτει καὶ ἀσάφεια στὴν φλυαρία καὶ τὴν γενικὴ ἀμετρία. Ὁ Οἰκονομίδης τὸ ἔχει ὡς ἑξῆς:

“Μὲς σ’ ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα ἐσένα πάντα βρίσκω,
στὰ πράγματα ποὺ εἶμαι καλὸς κ’ εἶμαι σὰν ἀδερφός τους.”

Θἄλεγα ὅτι στὴν λαμπρὴ αὐτὴ ἀπόδοση τὸ ποίημα ξαναγράφεται. Ὁ Οἰκονομίδης κρατάει μέτρο, γιὰ τὸ ὁποῖο ὁ Δικταῖος ἀδιαφορεῖ τελείως. Στὴν προσπάθειά του νὰ κρατήσει μέτρο, ἴσως ἐκεῖ ἀνακαλύπτει λέξεις ἑρμηνεύοντας τὸ πρωτότυπο. Στὴν μετάφραση-ἑρμηνεία καὶ ἀνάπλαση τοῦ Οἰκονομίδη, ἡ ἔμφαση βρίσκεται κυρίως στὸν Θεό, πρᾶγμα ποὺ κατορθώνεται μὲ τὴν ἔκταση τοῦ σὲ στὸ ἐσένα, μὲ τὴν προσθήκη τοῦ “πάντα” (ἀναλύοντας τὸ “ὅλα” τοῦ allen Dingen), καὶ μὲ τὸ μέτρο, τὸ ὁποῖο κορυφώνει τὸν πρῶτο στίχο στὴν ἀρχὴ τοῦ τέλους του. Ἐπιπλέον, ἀποδίδοντας τὸ in μὲ τὸ “μέσα σὲ” ἀποφεύγει τὴν ἀσάφεια τοῦ “σέ”, ποὺ μπορεῖ νὰ σημαίνει καὶ μόνο πλησίον ἢ ὁμοῦ.

Ὁ δεύτερος στίχος, πιθανῶς καὶ πάλι πρὸς ὄφελος τοῦ μέτρου, ἐπαναλαμβάνει τὰ “πράγματα”, δίνοντας ἔτσι μιὰ νέα ὁλοκλήρωση καὶ αὐτονομία, ἐνῶ τὸ ὑπόλοιπο κυλάει μὲ σωστὸ μέτρο καὶ ἀκολουθῶντας τὸ πρωτότυπο, μὲ μία ἐξαίρεση. Ἐνῶ ὁ Ρίλκε ἔχει τὸ ρῆμα στὸ τέλος, ὁ Οἰκονομίδης τὸ βάζει στὸ μέσον διπλασιάζοντάς το!, ἔχοντας ἔτσι τὴν κύρια ἔμφαση στὰ ἐπίθετα καλὸς καὶ ἀδελφὸς (ποὺ ἐδῶ λειτουργεῖ ὡς ἐπίθετο), καὶ εἰκονίζοντας γλωσσικὰ τὴν εἴσοδο τοῦ εὐλαβοῦς ἀνθρώπου μέσα στὰ πράγματα! Διάβασε πλάι πλάι την μετάφραση τοῦ Δικταίου καὶ τοῦ Οἰκονομίδη, καὶ θὰ δεῖς πῶς ὅλα αὐτὰ ποὺ ἐδῶ ἐπισημαίνονται θεωρητικά, λειτουργοῦν στὴν πράξη γιὰ νὰ μᾶς δώσουν μιὰ γραφή, ποὺ θὰ μποροῦσε κανεὶς νὰ πεῖ ὅτι ξεπερνάει τὸ πρωτότυπο, καὶ πάντως λειτουργεῖ ποιητικὰ χωρὶς καθόλου νὰ ὑστερεῖ ἀπ’ τὸ πρωτότυπο.

Εὐλογημένη ἡ στιγμὴ ποὺ ὁ Οἰκονομίδης ἀσχολήθηκε μὲ τὸν σημαντικώτερο ποιητὴ τῆς δυτικῆς Εὐρώπης. Εἴθε νὰ εἴχαμε δῶρο στὴν γλῶσσα μας τέτοιες μεταφράσεις τοῦ Ρίλκε ὁλόκληρου, καὶ νὰ ξεφορτωνόμασταν ἐπιτέλους τὴν ἀτεχνία τῶν Δικταίων.