Ο κόσμος των μορφών, και η Γερμανία

Σελ: 1 2 3 4

Ἡ τελειότητα τῆς 9ης συμφωνίας ἔπρεπε νὰ διαπεράσει τὴν Γερμανία ἀπὸ ἄκρου εἰς ἄκρο, ὥστε εἰ δυνατὸν κάθε Γερμανὸς χωρὶς ἐξαίρεση νὰ πλησιάσει στὸ ἐπίπεδο μιᾶς καθαρότητας, συγκρότησης καὶ τελειότητας ποὺ νὰ βρίσκεται στὰ ὅρια τῆς ἴδιας τῆς ἀθανασίας: στὸν κόσμο αὐτό, ἐδῶ καὶ τώρα, σύμφωνα μὲ τὸ παράδειγμα τῆς 9ης, κάθε Γερμανὸς ὄφειλε νὰ γίνει ἕνας ἦχος τῆς ἀπόλυτης καὶ ἀκατάλυτης γερμανικῆς Συμφωνίας. Ὄχι μόνο δὲν ἀντιφάσκουν, ἀλλὰ τὰ πειράματα τοῦ Μέγκελε καὶ οἱ θάλαμοι ἀερίων δὲν εἶναι δυνατὰ ἔξω ἀπὸ ἕνα Γερμανισμὸ ποὺ δὲν θὰ εἶχε τὸν Μπὰχ καὶ τὸν Μπετόβεν.

Γιὰ νὰ φθάσει στὸ Ἄουσβιτς ὁ ἴδιος ἄνθρωπος ποὺ ἀπολαμβάνει τὸν Μπετόβεν, εἶναι ἀπαραίτητο ἐπίσης νὰ τὸν ἀπολαμβάνει ὡς γερμανικὴ ἰδιότητα καὶ ταυτότητα, σὲ βαθμὸ λατρείας. Πρόκειται γιὰ κατάσταση ποὺ συγγενεύει μὲ τὸν αἰσθητισμό, ὅμως πολὺ πιὸ νοσηρή – προετοιμασία μορφῆς τόσο σταθερῆς καὶ ἀπόλυτης, ὥστε ὁ ἄπειρος νοῦς νὰ μπορέσει μέσα της νὰ παγώσει ἀπείρως, νομίζοντας ὅτι ἔφθασε στὴν πατρίδα του καὶ στὸν προορισμό του. Ἀρχικὰ τὸ φαινόμενο μοιάζει φυσιολογικό, ὅμως καὶ ἡ 9η ἔχει τὰ ὅριά της, καὶ ἀρκεῖ κανεὶς νὰ τὴν ἀκούει κάθε ἡμέρα ἀπὸ τὸ πρωὶ ὣς τὸ βράδυ γιὰ νὰ ἀντιληφθεῖ πολὺ γρήγορα πόσο βασανιστικὰ ἀνυπόφορη μπορεῖ νὰ γίνει ἡ περατότητα κάθε μορφῆς.

Στὴν Βυζαντινὴ Εἰκόνα ὁ ἄρχοντας προσφέρει σκυφτὸς στὸν Χριστὸ τὸν ναὸ ποὺ ἔφτιαξε, ὑψηλότερο ἐπίτευγμα τῆς ἐποχῆς του. Ἐλλείψει τῆς εὐγνωμοσύνης καὶ ταπεινοφροσύνης ποὺ προκύπτει στὴν ζωντανὴ σχέση μὲ τὸν Θεό, ὅσο πιὸ ἰσχυρὴ ἡ μορφὴ ποὺ δημιουργεῖ ὁ νοῦς, τόσο περισσότερο τὸν ἀπειλεῖ μὲ φυλάκιση καὶ ἐξόντωση.

Ἡ δημιουργία τοῦ Ἄουσβιτς προϋποθέτει μιὰ ἀξιολόγηση, ὅπου ἀπόλυτη καὶ καθοριστικὴ εἶναι ἡ σημασία τῆς φυλῆς. Δὲν ἐνδιαφέρει ἂν ὁ Ἑβραῖος μετέχει τοῦ γερμανικοῦ πολιτισμοῦ εἴτε τῆς ἀκόμη πιὸ γενικῆς ἔννοιας τοῦ ἀνθρώπου, εἴτε μίας πιὸ ἀτομικῆς ἰδιαίτερης ἀξίας. Ὅλες οἱ ἰδιότητες ἀτονοῦν καὶ ἀφανίζονται μπροστὰ στὴν κυρίαρχη σημασία τῆς φυλῆς. Ἐφόσον στὸ ἐπίπεδο αὐτὸ δὲν τίθεται ζήτημα οὔτε κἂν πολιτισμικῆς διαφορᾶς, ὅλη ἡ ἀξία ἔχει συγκεντρωθεῖ στὸ εἶδος τοῦ σώματος! Γι’ αὐτὸ καὶ δὲν δολοφονήθηκαν μὲ φρικτὴ περιφρόνηση μόνο ξένοι, ἀλλὰ πλῆθος Γερμανῶν ἐπίσης, τῶν ὁποίων ἡ οὐσία, δηλαδὴ ὁ ἀνίσχυρος καὶ δύσμορφος ὀργανισμός, δὲν ἀνταποκρινόταν στὴν τελειότητα τῆς ἰδανικῆς γερμανικῆς Μορφῆς. Μιὰ συγκεκριμμένη σωματομορφὴ ἔχει ἀναχθεῖ σὲ ἀρετή! καὶ μάλιστα ἀπόλυτης ἀξίας, πηγὴ μορφώσεως πρὸς τὸ τέλειο καὶ ἄκρας ἰσχυροποιήσεως ὅλων τῶν γενικῶς ‘ἀνθρώπινων’ δυνάμεων ποὺ ἐκπροσωπεῖ μακρὰν ὑπεροχικώτερος ὁ Γερμανός, κι ἔτσι ἡ Γερμανία τοῦ Κὰντ καὶ τοῦ Ἕγελου, τοῦ Μπετόβεν καὶ τοῦ Μότσαρτ, ὁδηγεῖται στὴν γελοιότητα, ἔστω κι ἂν ἡ γελοιοποίησή της συμβαίνει ὑπὸ τὶς κραυγὲς τῆς φρίκης, τῆς ἀπελπισίας καὶ τῆς καταστροφῆς.

Ἀπὸ γεννήσεώς μας τὰ φυσικὰ ὄντα καὶ τὰ πολιτισμικά, ὁ ἴδιος ὁ χῶρος καὶ ὁ χρόνος, μᾶς ἐκπαιδεύουν στὴν ἀντίληψη τῶν μορφῶν, γι’ αὐτὸ καὶ ὁ πιὸ ἀχρεῖος δὲν εἶναι ξένος στὴν ἀπόλαυσή τους, ἐνῶ σὲ περιβάλλον καὶ συνειδητῆς καὶ ἔντονης μορφωτικῆς καλλιέργειας, εὔκολα κατορθώνει νὰ ἀπολαμβάνει τὶς κραταιότερες μορφὲς ἀκόμη καὶ ὁ κακοποιός, ἤδη ἀπὸ τὴν Φύση ἔχοντας τὰ πιὸ βαθειὰ θεμέλια τέτοιας ἀντίληψης. Ὅμως ἡ μύηση στὸν συνάνθρωπο, ἡ φροντίδα γι’ αὐτόν, ἡ αὐτοθυσία γιὰ τὸν ξένο καὶ τὸν ἄρρωστο, ὅταν εἶναι γνήσια εἶναι μιὰ πολὺ διαφορετικὴ ἀρετή, ποὺ ἔχει νὰ κάνει μᾶλλον μὲ τὴν ἄπειρη φύση τοῦ νοῦ, παρὰ μὲ τὴν μορφωτική του δυνατότητα, καὶ σ’ αὐτὸ ὁ κόσμος δέν μᾶς ἐκπαιδεύει, παρὰ μόνο στὸν βαθμὸ ποὺ ἀφήνει τὶς μορφές του καὶ τὶς μορφές μας νὰ καταρρέουν.