Μεταφράζοντας τον Καθαρό Χώρο του Ρίλκε

Σελ: 1 2

Στὸ σημείωμα γιὰ τὴν ἄλογη ‘ἐπίθεση’ τοῦ Καστοριάδη σὲ ὅσους ἀξιολογοῦν ἀρνητικὰ τὸ Ἰσλάμ, ἔγινε μιὰ ἀναφορὰ στὸν Ρίλκε ἐπίσης, στὴν φράση Wir haben nie, nicht einen einzigen Tag, den reinen Raum vor uns, in den die Blumen unendlich aufgehn, τὴν ὁποία μετέφρασα ὡς ἑξῆς: “Ἐμεῖς δὲν ἔχουμε, οὔτε μία μόνο ἡμέρα, τὸν καθαρὸ χῶρο μπροστά μας, ποὺ ἐντός του τὰ ἄνθη ἀτελεύτητα προβάλλουν”.

Τὴν ἴδια φράση ὁ Δημ. Δήμου, ὄχι τυχαῖος μεταφραστής, ἀποδίδει μὲ ἀρκετὰ διαφορετικὸ τρόπο: “Μηδὲ μιὰ μέρα ἐμεῖς, ποτὲ δὲν ἔχουμε τὸν χῶρο ἁγνὸ μπροστά μας, ποῦ τὰ λούλουδα ν’ ἀνθοῦν χωρὶς σωμό.” Τί κερδίζουμε καὶ τί χάνουμε μὲ τὴν ἀπόδοση αὐτή;

Ἡ ἀπόδοση τοῦ Δήμου εἶναι πιὸ μουσική, ἑπομένως καὶ πιὸ ἱκανὴ νὰ διεισδύει στὴν σκέψη μας καὶ νὰ παραμένει. Τὰ προβλήματα ἀρχίζουν ὅταν ἀναλογισθοῦμε τί εἶναι αὐτὸ ποὺ παραμένει. Ὡς πρὸς αὐτὸ ἡ διαφορὰ μὲ τὸ πρωτότυπο δὲν μπορεῖ νὰ ἀγνοηθεῖ.

Στὴν ἀπόδοση τοῦ Δήμου, ἀντίθετα μὲ ὅ,τι σημαίνει ὁ Ρίλκε, προτάσσεται ἡ πληρότητα τῆς ἀπουσίας, ἡ ἀσφυκτική της ἐμμονή -μηδὲ μιὰ μέρα-, ἀντὶ τῆς ἀναγνωρίσεως στὴν στέρηση αὐτὴ κύριας ἰδιότητας τῆς ὕπαρξης τῶν ἀνθρώπων, καὶ κατ’ ἀρχὴν προτάξεως τῶν ἴδιων τῶν ἀνθρώπων. Ἀντὶ τοῦ πρωταρχικοῦ Ἐμεῖς, ποὺ ἐνδιαφέρει τὸν Ρίλκε, σχηματίζεται ἀπόφθεγμα περὶ σπουδαίου θέματος, μιὰ μεταφυσικὴ δήλωση.

Σκεπτόμενοι ποιητὴ τοῦ μεγέθους τοῦ Ρίλκε, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀποδίδουμε τὶς ἔννοιές του σὲ ἐπιβολὲς τῆς γλώσσας, ὅτι τάχα εὐθύνεται ἡ δομὴ τῆς Γερμανικῆς γιὰ τὸ πρόταγμα τοῦ ἐμεῖς, ἐπειδὴ ἀντίθετα μὲ τὰ ἑλληνικά, ὅπου τὸ ὑποκείμενο μπορεῖ καὶ νὰ ἐξυπακούεται μέσα στὸ ρῆμα, σὲ ἕνα ἁπλὸ ἔχουμε, ἡ Γερμανικὴ ἐπιτάσσει τὸ ἀναλυτικὸ wir haben.