// Νέος Ἑλληνισμός / ΙΣΤΟΡΙΑ / ΠΑΙΔΕΙΑ / Το πρόβλημα της Θεοδικίας και πάλι

Το πρόβλημα της Θεοδικίας και πάλι

Σελ: 1 2

Ἡ πρώτη, ἀπ’ ὅσο γνωρίζω, ἀναφορὰ ταυτοχρόνως καὶ ἐπίλυση τοῦ ζητήματος τῆς Θεοδικίας, συμβαίνει στὸν Ὅμηρο, στὴν εἰσαγωγὴ τῆς Ἰλιάδας, ὅπου ὅλες οἱ συμφορὲς τοῦ πολέμου ἀναγνωρίζονται νὰ ἐκπληρώνουν τὸ ὑπεροχικὸ θεῖο θέλημα, χωρὶς γιὰ τὸν λόγο αὐτὸ νὰ δημιουργεῖται σκάνδαλο στὴν ἀνθρώπινη συνείδηση. Τὴν Θεοδικία ἐμποδίζει ἡ ἀκαταληψία τοῦ θείου θελήματος, μιὰ δικαιοσύνη οἱ ὅροι τῆς ὁποίας δὲν εἶναι προσιτοὶ στὸν ἄνθρωπο, ὥστε χῶρος τῆς ἀνθρώπινης πράξης καθίσταται ἡ ἐμπιστοσύνη. Τὸ πόρισμα αὐτὸ εἶναι δυνατὸ γιατὶ ἤδη στὸν Ὅμηρο, ἂν καὶ σαφέστερα κατόπιν στὸν Πλάτωνα, κάθε τὶ ποὺ συμβαίνει στὸν ἀνθρώπινο βίο, εὐχάριστο ἢ δυσάρεστο στὸν ὅποιο βαθμό, θεωρεῖται ἐκδήλωση θείας μέριμνας γιὰ τὸν ἄνθρωπο.

Ὁ Μ. Βασίλειος γράφει ὅτι «εἶναι θέλημα Θεοῦ, πολλὲς φορὲς ἀπὸ πεῖνα, ἀρρώστια, πόλεμο ἢ κάτι ἀνάλογο, νὰ χάνονται ἄνθρωποι, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι πρέπει ἐμεῖς νὰ ὑποβοηθοῦμε ἕνα τέτοιο θέλημα, γιατὶ γι’ αὐτὰ ἔχει ὁ Θεὸς νὰ χρησιμοποιεῖ καὶ κακοὺς ὑπηρέτες». Ἡ ἐπανάληψη τοῦ Πλάτωνος εἶναι ἀπόλυτη, ἔστω καὶ μή συνειδητή. Γεγονὸς παραμένει ὅτι τόσο στὴν ἀρχαιότητα, ὅσο στὴν χριστιανικὴ περίοδο, ἡ ἐξήγηση αὐτὴ ἀποτελεῖ τὴν σαφέστερη καὶ πληρέστερη ἀπάντηση στὸ ἐρώτημα γιὰ ὅσα ἐμφανίζονται ὡς δεινά, τὰ ὁποῖα δέχεται κανεὶς μὲ εὐχαριστία ὅταν συμβαίνουν, ἀλλὰ δὲν τὰ προκαλεῖ ὁ ἴδιος οὔτε στὸν ἑαυτό του οὔτε στοὺς ἄλλους, διατηρεῖ συνείδηση τῆς ὑπερβατικότητος τῆς θείας βουλῆς, ἀφήνοντας στὸν Θεὸ νὰ πάρει τέτοιες ἀποφάσεις.

Πιστεύω ὅτι εἶναι δύσκολο νὰ ἀντιληφθοῦμε τὴν ἐγκυρότητα τῆς θεώρησης αὐτῆς σκεπτόμενοι περὶ δεινῶν γενικῶς. Ἀντιθέτως, ἡ ἐγκυρότητά της παρουσιάζεται ἀμέσως καὶ μὲ καθαρότητα μόλις σκεφτοῦμε τὸ πρόβλημα μὲ τοὺς ὅρους τῆς προσωπικῆς καθενός μας περιπέτειας. Σὲ κάθε περίπτωση, προϋπόθεση γιὰ νὰ σκεφτοῦμε τὸ ζήτημα τῆς Θεοδικίας εἶναι νὰ ζοῦμε βίο συνειδητό, νὰ ἐνδιαφερόμαστε γιὰ τὴν προκοπή μας, ἑπομένως νὰ ἔχουμε ἐπίσης κριτήρια γιὰ τὴν ἀναγνώρισή της, καὶ τὰ κριτήρια αὐτὰ νὰ εἶναι ἔγκυρα, δηλαδὴ νὰ ἔχουμε πραγματικὴ ἀντίληψη γιὰ τὴν σημασία τῆς προκοπῆς. Χωρὶς αὐτὰ δὲν ὑπάρχει προοπτικὴ κατανοήσεως τοῦ προβλήματος μὲ προσωπικούς, εἴτε μὲ ἀπρόσωπους ὅρους.