// Νέος Ἑλληνισμός / ΓΛΩΣΣΑ / Αποδόσεις του Μοντέλου στα ελληνικά

Αποδόσεις του Μοντέλου στα ελληνικά

Τὸ μοντέλο δὲν ἀποδίδεται στὰ ἑλληνικὰ ὡς ‘παράδειγμα’. Τὸ παράδειγμα μπορεῖ νὰ ἀφορᾶ σὲ μία μεταξὺ πολλῶν καὶ ἰσοτίμων περίπτωση, χωρὶς νὰ διεκδικεῖ ἰδιαίτερη καὶ ἀποκλειστικὴ ἀξία, τὴν ὥρα ποὺ τὸ μοντέλο, ἀντιθέτως, προσπαθεῖ νὰ εἶναι, ἔστω ἂν δὲν τὸ κατορθώνει πάντοτε, τὸ πλέον ἔγκυρο συμβολικὸ ἴχνος τῆς φύσης μιᾶς πραγματικότητας. Ὁ ὅρος παράδειγμα ἔχει ἐπίσης τὴν σημασία τοῦ προτύπου, ὁπότε θἄλεγε κανεὶς ὅτι μποροῦμε νὰ ἀποδώσουμε τὸ μοντέλο ὡς πρότυπο. Παρὰ τὴν διεκδίκηση, ὑπὸ ἰδανικὲς συνθῆκες, ἀποκλειστικῆς ἀξίας, τὸ μοντέλο δὲν εἶναι καὶ δὲν ἰσχυρίζεται πὼς εἶναι ‘πρότυπο’, μᾶλλον συνοπτικὸ καὶ ἀφαιρετικὸ ὑποκατάστατο σὲ συμβολικὸ ἐπίπεδο, ἂς ποῦμε στὸν μαθηματικὸ συμβολισμό, ἢ ἀλλοῦ.

Δὲν θὰ γινόταν νὰ ἀντικαταστήσουμε ἐπιτυχῶς τὸ μοντέλο οὔτε μὲ τὸν τύπο, ἐφόσον τὸ τυπικὸ δὲν περιέχει τὴν κινητικὴ σημασία τοῦ μοντέλου ὡς κλήσεως πρὸς ἀναγωγὴ στὴν πραγματικότητα, τὴν ὁποία τὸ ἴδιο περιγράφει. Δὲν θὰ μπορούσαμε νὰ χρησιμοποιήσουμε οὔτε κἂν τὸν ὅρο σύμβολο, διότι τὸ μοντέλο ὑποκαθιστᾶ μιὰ πραγματικότητα σὲ συμβολικὴ τάξη καὶ μὲ ἐργαλειακὴ ἀπόβλεψη, ἐνῶ τὸ ἴδιο τὸ σύμβολο παραπέμπει σὲ μιὰ πραγματικότητα διεκδικῶντας τὴν μεγαλύτερη δυνατὴ συμπύκνωσή της στὴν δική του τάξη καὶ μὲ παιδαγωγικὴ ἀπόβλεψη. Ἐδῶ ἴσως χρειάζεται ἕνα παράδειγμα, ἐφόσον τὸ σύμβολο καὶ ὁ συμβολισμὸς μοιάζουν νὰ ὑπόσχονται ἀρκετὰ ἐπιτυχῆ μεταφορὰ τῶν ὅρων μοντέλο καὶ μοντελοποίηση. Μποροῦμε νὰ ποῦμε ὅτι ἡ σημαία μας εἶναι ‘μοντέλο’ τῆς Ἑλλάδας; Μποροῦμε νὰ ποῦμε ὅτι τὸ Σύμβολο τῆς Πίστης εἶναι ‘μοντέλο’ τῆς Πίστης;

Μακάρι νὰ βρισκόταν σωστὴ ἀπόδοση τοῦ ‘μοντέλου’ καὶ τῆς ‘μοντελοποίησης’ στὰ ἑλληνικά, ὅμως οἱ ὑπάρχουσες δὲν εἶναι πειστικές. Ἀκόμα χειρότερη, κατὰ τὴν γνώμη μου, εἶναι ἡ μεταφορὰ στὴν περιοχὴ τῶν λεγόμενων θεωρητικῶν ἢ μή-θετικῶν ἢ ‘ἀνθρωπιστικῶν’ σπουδῶν ὅσων τὸ μοντέλο προϋποθέτει στὴν δική του περιοχή – εἴτε χρησιμοποιεῖται ὁ ὅρος αὐτούσιος, εἴτε μὲ ἀποδόσεις ὅπως τοῦ ‘παραδείγματος’. Χάρη σὲ ἕνα μεῖγμα ἀνοησίας, μιμητισμοῦ, ἀπαιδευσίας καὶ πράγματι ἀπανθρωπιᾶς, ἐπεκτείνεται διαρκῶς στὴν γλῶσσα μας ἡ ‘μελέτη’ τῆς ἱστορίας καὶ τῆς φιλοσοφίας μὲ ὅρους καὶ τρόπους τῆς τεχνικῆς, καλλιεργῶντας μηχανιστικὴ ἀντίληψη. Ὅμως δὲν θὰ ἐπεκταθῶ τώρα στὸ πρόβλημα αὐτό.