Βιβλία Εισαγωγής στην Ορθοδοξία

Σὲ ἄθεο ὁ ὁποῖος θὰ ζητοῦσε νὰ ‘ἐνημερωθεῖ’ περὶ Ὀρθοδοξίας, θὰ πρότεινα νὰ διαβάσει Πλάτωνα. Ἂν οὔτε ὁ Πλάτων δὲν κατόρθωνε νὰ τοῦ δείξει ὅτι ἀθεΐα καὶ βλακεία ταυτίζονται, γιατί θὰ περίμενα νὰ βρεῖ ἀπὸ ἀλλοῦ βοήθεια; Ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά, ἂν ἡ ἀνοησία τὸν ἔκανε νὰ περιφρονήσει τὸν Πλάτωνα, τουλάχιστον θὰ τὸν εἶχα γλυτώσει ἀπὸ τὴν περιφρόνηση τοῦ μείζονος, δηλαδὴ τῆς ἴδιας τῆς Ὀρθοδοξίας.

Πιστοὶ προερχόμενοι ἀπὸ δυτικὲς ἐκφράσεις τοῦ χριστιανισμοῦ ἢ καὶ Ὀρθόδοξοι ἐνδιαφερόμενοι γιὰ τὴν ἰδιαιτερότητα τῆς πίστης τους, πιθανῶς θὰ ἤθελαν νὰ διαβάσουν γιὰ τὴν Ὀρθοδοξία κάποιο βιβλίο ποὺ νὰ συνεκτιμᾶ (σιωπηλὰ ἔστω) τὶς διαφορὲς Ὀρθοδοξίας καὶ Καθολικισμοῦ ἢ Προτεσταντισμοῦ. Ἕνα τέτοιο βιβλίο εἶναι τοῦ Σμέμαν, Γιὰ νὰ ζήσει ὁ κόσμος. Τὸ βιβλίο τοῦ Σμέμαν ἔχει τὸ ἐπιπλέον καλὸ τῆς ἔμφασης στὴν ἐκκλησιαστικὴ ἐμπειρία, τὴν ὁποία τείνει κάπως νὰ περιορίζει μέσα στὸν ναό, ἀλλὰ πάντως τὴν προσλαμβάνει μὲ οὐσία καὶ καλλιεργεῖ προϋποθέσεις νὰ συνειδητοποιήσει κανεὶς γιὰ τὴν πίστη, ὅτι δὲν εἶναι κάτι ποὺ ἐπιβραβεύει τὴν ἀτομικὴ ἄσκηση.

Μερικοὶ θεωροῦν τὸν Φλορόφσκυ σημαντικώτερο τοῦ Σμέμαν. Ἂν κριτήριο ἔχουμε τὸ πλῆθος τῶν συγγραμμάτων ἢ τὴν ἐπιστημοσύνη, πράγματι ὁ Φλορόσφσκυ ὑπερέχει, ὅμως συχνὰ τείνει σὲ φλυαρία. Ὁ Στανιλοάε εἶναι ἄνισος, κι ἀκόμη τείνει κάποτε σὲ σχολαστικίζουσες διαπραγματεύσεις. Πάντως καί οἱ τρεῖς θὰ ἦταν χρήσιμοι, ὥστε ἂν ὁ συνομιλητής μου εἶχε ἤδη ‘σχολαστικὴ’ φύση, πιθανῶς θὰ τοῦ χάριζα τὸν Στανιλοάε ἀντὶ τοῦ Σμέμαν, ἂν εἶχε ἐγκυκλοπαιδικὴ φύση, ἴσως τοῦ χάριζα τὸν Φλορόφσκυ ἀντὶ τῶν ἄλλων δύο.

Ὁ Σωφρόνιος Σαχάρωφ, ἂν καὶ σύγχρονος, βρίσκεται πλησιέστερα στὴν Βυζαντινὴ παράδοση, τὸ ὁποῖο μπορεῖ κατὰ περίπτωση νὰ λειτουργήσει ὡς πλεονέκτημα εἴτε ὡς μειονέκτημα.

Πολλὰ ἔχει νὰ μάθει κανεὶς ἀπὸ τὴν Βυζαντινὴ Εἰκόνα, σκεπτόμενος ὅ,τι βλέπει, ἀλλὰ ἔστω καὶ ἀπὸ μόνη τὴν ὕπαρξή της στὸν ἴδιο χῶρο, ἐφόσον τὴν προσεγγίζει μὲ εὐλάβεια. Χρήσιμα τὰ σχετικὰ βιβλία τοῦ Λόσσκυ καὶ τοῦ Οὐσπένσκυ. Δὲς καὶ τὸ ἀκόλουθο σημείωμα ὡς ἕνα παράδειγμα διδαχῆς ἀπὸ Εἰκόνα.

Ὅμως, τίποτα δὲν μπορεῖ νὰ ἀντικαταστήσει τὴν ζωντανὴ συνομιλία μὲ κάποιον ποὺ γνωρίζει ὅσα θέλουμε νὰ μάθουμε, συνομιλία ποὺ μπορεῖ νὰ ἔχει κανεὶς σὲ ἐνορίες τῆς περιοχῆς του, εἴτε ἀκόμη σὲ φόρουμ στὸ ἴντερνετ, ἀλλὰ μὲ τὸν ἀναπόφευκτο περιορισμὸ μαζὶ καὶ κίνδυνο, ὅτι σπανιότατο νὰ βρεθεῖ κατάλληλος συνομιλητής.