// Νέος Ἑλληνισμός / ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ / ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ / Η ψυχή προέρχεται από το σώμα;

Η ψυχή προέρχεται από το σώμα;

Ἡ ἐποχή μας (ὅπου περικλείω ἀρκετοὺς αἰῶνες) ἔφθασε νὰ ἰσχυρίζεται, ὅτι ἐκεῖνο ποὺ παραδοσιακὰ ἔχει ἀποκληθεῖ ‘ψυχή’, δὲν προβαίνει παρὰ ὡς ἐπιφαινόμενο βιολογικῶν διαδικασιῶν, ὥστε καὶ προορίζεται στὸν ἀφανισμό του μὲ τὸν θάνατο τοῦ ὀργανισμοῦ.

Ἡ θέση αὐτὴ θὰ παραμείνει ἀναπόδεικτη εἰκασία, ἀκόμη κι ἂν ἀνακαλυφθεῖ πλήρης συστοίχιση κάθε ‘ψυχικῆς’ λειτουργίας μὲ σημεῖα τοῦ ἐγκεφάλου ἢ ἄλλων ὀργάνων, ἐφόσον ἡ συστοίχιση δὲν καθορίζει τὴν ἀρχή: ὁ ἐγκέφαλος δημιουργεῖ τὴν ψυχή, ἢ μήπως ἡ ψυχὴ τὸν ἐγκέφαλο, ἴσως καὶ ὁλόκληρο τὸ σῶμα;

Ἡ ἐπέμβαση ἐπὶ ψυχικῶν λειτουργιῶν μέσα ἀπὸ χημικὲς οὐσίες ἐπίσης δὲν ἀποδεικνύει προέλευση τῆς ψυχῆς ἀπὸ τὸ σῶμα, παρὰ μόνο τὴν σχέση της μὲ τὸ σῶμα, σχέση ἡ ὁποία κάλλιστα ἐνδέχεται νὰ ἔχει τὴν ἀρχή της στὴν ψυχή.

Γιατί ἡ ψυχὴ θὰ προκαλοῦσε τέτοια σχέση, τί βαθμοῦ ἐξάρτηση δημιουργεῖ μὲ τὸ σῶμα, μὲ ποιὰ ὅρια, μὲ ποιὲς δικές της ἀλλοιώσεις ἢ μὲ ποιὲς συνέπειες γιὰ τὴν ἴδια μετὰ τὸν χωρισμό της ἀπὸ τὸ σῶμα, κλπ, εἶναι ζητήματα προφανοῦς ἐνδιαφέροντος, ἀλλὰ ἐκεῖνο ποὺ θέλω νὰ τονίσω ἐδῶ, εἶναι ὅτι ἡ σχέση της μὲ τὸ σῶμα δὲν ἀρκεῖ γιὰ νὰ ἀποδεχθοῦμε τὴν προέλευσή της ἀπὸ τὸ σῶμα.

Ἡ μαρτυρία τῶν ἁγίων, κτὅ., εἶναι κάτι ποὺ ἀκόμα καὶ ἡ ἐπιστήμη δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ προσπεράσει ἀσυζητητί, ἀλλὰ πάντως δὲν θὰ τὴν ἐπικαλεστῶ ὁ ἴδιος στὸ σημείωμα αὐτό. Ἀρκεῖ νὰ εἰπωθεῖ ἐδῶ, ὅτι ὅσο λαμβάνει τὸ ζητούμενο ὅποιος πιστεύει στὴν ὕπαρξη τῆς ψυχῆς χωρὶς νὰ τὸ γνωρίζει μὲ βεβαιότητα, ἄλλο τόσο τὸ κάνει καὶ ὁ ἐπιστήμονας ἀρνούμενος τὴν ὕπαρξή της ἀλόγως, ἐφόσον οἱ ὡς τώρα ἀνακαλύψεις δὲν ἀποδεικνύουν ὅτι τὸ παραγόμενο ἀπὸ τὸν ἐγκέφαλο εἶναι πράγματι παραγόμενο καὶ ὄχι ἁπλῶς σχετιζόμενο.

Ἔκπληξη προκαλεῖ, τουλάχιστον σὲ μένα, ὁ περίπατος διαφόρων βιολόγων καὶ ἄλλων ἀποκαλούμενων ‘ἐπιστημόνων’ ἀπὸ κανάλι σὲ κανάλι, ὅπου ἀναλύουν περιχαρεῖς τὶς δῆθεν ἀνακαλύψεις περὶ ὀργανικῆς προελεύσεως τῆς ψυχῆς, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν ἔχουν ἀποδείξει τίποτε. Ὅμως πέρα ἀπὸ αὐτό, ἂν ἔστω δεχθοῦμε πὼς τὸ εἶχαν ἀποδείξει, ἀλλὰ εἴτε καὶ στὴν προφανῆ περίπτωση ὅτι πάντως ἔτσι νομίζουν: ποῦ βρίσκεται ἡ αἰτία χαρᾶς;

Ἂς φανταστοῦμε γεωφυσικό, ὁ ὁποῖος θὰ ἐμφανιζόταν τὴν παραμονὴ μεγάλου σεισμοῦ, καὶ θὰ δήλωνε τὸ εὕρημά του χωρὶς συναίσθηση τῶν θυμάτων ποὺ πρόκειται νὰ ὑπάρξουν, χωρὶς συναίσθηση τῶν καταστροφῶν, τῆς ἀγωνίας, τοῦ πανικοῦ τῶν ἐγκλωβισμένων, χωρὶς πάθος νὰ προειδοποιήσει γιὰ νὰ σωθοῦμε, χωρὶς τίποτε ἀπὸ αὐτά, ἀλλὰ περιχαρὴς γιὰ τὴν ἀνακάλυψη!

Κάτι τέτοιο θὰ ἦταν ἐφιαλτικό, τρέλα ἀσύλληπτη, ἂν προερχόταν ἀπὸ ἁπλὸ σεισμολόγο καὶ ἀφοροῦσε σὲ ἁπλὸ σεισμό. Τώρα αὐτὸ κάνουν οἱ τρελοὶ ἐπιστήμονες, ἀνακοινώνοντας ὅτι οἱ ἄνθρωποι, δηλαδὴ οἱ ἴδιοι αὐτοί, τὰ παιδιά τους, οἱ φίλοι τους, οἱ γονεῖς τους, καὶ ὅλοι ἐμεῖς μὲ τοὺς δικούς μας ἀνθρώπους, εἴμαστε ἄψυχοι καὶ προορισμένοι στὸν ἀφανισμό! Μήπως τὸ γεγονὸς ὅτι δημοσιεύουν τὸ πιὸ ἐφιαλτικὸ ἐνδεχόμενο τῆς ὑπάρξεώς μας ὡς ἐὰν ἐπρόκειτο γιὰ κάτι θαυμαστὸ καὶ χαρμόσυνο, ἀποδεικνύει πὼς οὔτε οἱ ἴδιοι δὲν πιστεύουν στὸ ‘εὕρημά’ τους;