Δημιουργία και ελευθερία – 1
Ἡ δημιουργία, μέσα στὴν κληρονομημένη σκέψη, εἶναι ἀδύνατη. Ἡ δημιουργία ἐδῶ σημαίνει τὴν ἐκ τοῦ μηδενὸς γένεση. Ὡς κληρονομημένη σκέψη ἐννοεῖται ἡ ἑλληνοδυτικὴ πλατωνικὴ / χριστιανικὴ μεταφυσική. Στὴν σκέψη αὐτὴ ἡ γένεση ἐκ τοῦ μηδενὸς εἶναι ἀδύνατη, ὑποστηρίζει ὁ Καστοριάδης, ἐπειδὴ ὁ ἀεὶ κατὰ ταὐτὰ ὣν Θεὸς ἀεὶ περιέχει τὴν ἰδέα Του γιὰ τὴν ὕπαρξη, ἐξ αὐτῆς ‘δημιουργῶντας’. Ἄρα ὁ Θεὸς εἶναι πράγματι κατασκευαστὴς ἢ παραγωγός - κατασκευάζει / παράγει βάσει τοῦ προϋπάρχοντος ὑποδείγματος, δὲν δημιουργεῖ, καὶ ὅλα εἶναι δεδομένα, ὅλα εἶναι καθορισμένα. (Μεταφέρω πολὺ συνοπτικὰ τὸ κεντρικὸ ἐπιχείρημα στὴν Φαντασιακὴ Θέσμιση τῆς Κοινωνίας, σελ. 284-294.)
Πρόβλημα τοῦ Καστοριάδη δὲν εἶναι νὰ διορθώσει τοὺς θεολόγους. Προσπαθεῖ νὰ ὑποστηρίξει ὅτι σὲ ὁποιοδήποτε κοσμοείδωλο ὑπάρχει ἡ πραγματικότητα δεδομένη, ἐξηρτημένη καὶ ἐσαεὶ δημιουργημένη ἀπὸ τὴν αἰτία της ὑπερβατική, εἴτε πρόκειται γιὰ τὸν Θεὸ εἴτε γιὰ ἀμετάκλητους νόμους τῆς ἱστορίας, ὁ ἄνθρωπος εἶναι καταδικασμένος στὴν ἑτερονομία, ἢ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἔχει ἰδιαιτέρως σοβαροὺς λόγους νὰ τείνει πρὸς αὐτήν.
Ἡ καθοριστικότητα/πληρότητα τοῦ εἶναι συνεπάγεται τὸν ἄνθρωπο στὴν καλύτερη περίπτωση ἁπλὸ ἐξερευνητὴ τοῦ ὑπάρχοντος, μὲ προορισμό ἰδανικὸ τὴν συμμόρφωση πρὸς τὴν πηγὴ ὅλων τῶν δυνατῶν καθορισμῶν. Ἔτσι ὁ ἄνθρωπος παραμένει διαρκῶς ἀνώριμος καὶ ἀνεύθυνος, ἀνίκανος νὰ ἀναλάβει τὴν ὕπαρξή του ὡς αὐτὸ ποὺ πράγματι εἶναι, δηλαδὴ δημιουργία του - εἴτε πρόκειται γιὰ τὴν δημιουργία τῆς Ἰλιάδας, εἴτε γιὰ τὴν δημιουργία στρατοπέδων συγκεντρώσεως.
________
Σχετικές δημοσιεύσεις (αυτόματη επιλογή):
Ἑνότητα: ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ | 08-11-2008 |
Σχόλια RSS | Ἄφησε ἕνα Σχόλιο
