// Νέος Ἑλληνισμός / ΠΑΙΔΕΙΑ / ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ / Για την σημασία της προκοπής

Για την σημασία της προκοπής

Χρονίζει ἡ συζήτηση γιὰ τὴν σημασία τῆς προκοπῆς. Οἱ θεωρητικοὶ τείνουν νὰ φοβοῦνται τὸν πρακτικὸ βίο ὡς τρόπο ὑποκρισίας, οὐσιώδους ἄγνοιας καὶ τυποκρατίας, ἐνῶ οἱ πρακτικοὶ ἀντιστοίχως τείνουν νὰ ἀναγνωρίζουν στὸν θεωρητικὸ βίο ἀναλγησία, ἐπίσης ὑποκρισία, γνώση ἀνενεργὴ καὶ μάταιη. Ἀπομακρυνόμενοι ἀπὸ τὰ ἄκρα συναντοῦμε τὴν διαμάχη ὡς σχεδὸν ἁπλὴ προτίμηση καὶ κλίση. Τὸ ‘ἀντίπαλο’ εἶδος πίστης ἀντιμετωπίζεται θετικά, ὅμως χωρὶς νὰ παύουν νὰ θαυμάζουν τὸν χριστιανὸ περισσότερο ἢ κυριώτερα οἱ μὲν πρακτικοὶ ὡς φιλάνθρωπο, οἱ δὲ θεωρητικοὶ ὡς μεμυημένο στὴν θεία γνώση καὶ οἰκειότητα.

Καμμιὰ φορὰ ἡ προτίμηση σημαίνει μεγάλη προσωπικὴ μειονεξία, ὅταν ὑπερυψώνει κανεὶς ὅ,τι νομίζει ὅτι λείπει ἀπὸ τὸν ἴδιο ἐπικίνδυνα. Μπορεῖ ἀκόμη νὰ δημιουργεῖται ὡς προσπάθεια βελτιώσεως τοῦ συνόλου, ὅταν κανεὶς νομίζει πὼς ἡ ἐποχή του ἐν γένει ὑστερεῖ στὸν πρακτικὸ εἴτε στὸν θεωρητικὸ βίο, ὥστε χρειάζεται νὰ ἐνισχυθεῖ ἐκεῖνος περισσότερο ἀπὸ τὸν ἄλλο.

Ὅλα αὐτὰ τὰ ἀτοπήματα καὶ οἱ διαμάχες μὲ τὶς κλίσεις ἢ τὶς στρατηγικὲς πρὸς ἐνίσχυση τοῦ δῆθεν σημαντικώτερου ἢ κινδυνεύοντος, κλπ., προέρχονται ἀπὸ καὶ ἀποδεικνύουν ὑστέρησή μας καὶ στὰ ‘δύο’ εἴδη βίου. Προτιμήσεις ἀνάμεσα στὸν θεωρητικὸ ἢ τὸν πρακτικὸ ἄνθρωπο ἔχουν οἱ ψυχροὶ καὶ οἱ χλιαροί.

Στὰ ‘δύο’ αὐτὰ ἀδύνατο νὰ ὑπερτερεῖ ἢ νὰ ὑστερεῖ μονομερῶς ἄνθρωπος ἢ ἐποχή, ἐφόσον δωρίζω μὲ τελειότητα ὅταν γνωρίζω Αὐτὸν ποὺ δωρίζει, καὶ γνωρίζω μὲ τελειότητα ὅταν Τὸν μοιράζομαι. Ἂν καθένας καὶ ἡ ἐποχή μας μοιάζει νὰ γίνεται ἰδιαίτερα σκληρή, ἂς προσέξουμε καὶ θὰ δοῦμε ὅτι μᾶς λείπει τὸ ἴδιο καὶ ἡ γνώση, κι ἂν μοιάζει νὰ γίνεται ἰδιαίτερα ἀμαθής, προσέχοντας θὰ διαπιστώσουμε ὅτι μᾶς λείπει τὸ ἴδιο καὶ ἡ φιλανθρωπία. Γιατὶ τὰ δυό τους πᾶνε μαζί, δὲν εἶναι κανενὸς αἰτία τὸ ἄλλο, οὔτε μπορεῖ νὰ ὑπάρχει τὸ ἕνα χωρὶς τὸ ἄλλο. Ἂν νομίζουμε ὅτι πάσχουμε κυρίως ἀπὸ σκληρότητα, ἂς ὑποπτευθοῦμε ἐπίσης τὴν ποιότητα καὶ τοὺς τρόπους τῆς γνώσης μας, κι ἂν νομίζουμε ὅτι πάσχουν οἱ γνώσεις μας, ἂς ὑποπτευθοῦμε ἐπίσης τὴν ποιότητα καὶ τοὺς τρόπους τῆς φιλανθρωπίας μας…