Νους υγιής εν σώματι ασθενεί

Ἀπὸ τὸ Δημοτικὸ ὣς τὸ Λύκειο ἄφθονα τὰ θρησκευτικὰ στὸ σχολεῖο μας – ἄχρηστα ἐπίσης καὶ ἐπικίνδυνα, ὅπως φαίνεται ἀπὸ πολλὰ καὶ ἀπὸ κάτι ἰδιαιτέρως κρίσιμο, ὅτι ἐνῶ περίπου ὅλοι γνωρίζουμε τὸ νοῦς ὑγιὴς ἐν σώματι ὑγιεῖ, ὄχι μόνο δὲν τὸ διαβάζουμε ποτὲ στὴν διπλή του ἀναφορά, δηλαδὴ ὅτι καὶ σῶμα ὑγιὲς ἐν νοῒ ὑγιεῖ, ἀλλὰ ἀγνοοῦμε τὸ ἀντίθετό του, ἀγνοῶντας ἐπίσης ὅτι αὐτὸ προέρχεται ἀπὸ τὸν ἅγιο Γρηγόριο τὸν Θεολόγο καὶ σύνολη τὴν χριστιανικὴ πνευματικότητα, ὅτι ὅσο ἀσθενεῖ τὸ σῶμα τόσο δυναμώνει ἡ ψυχή – ὅσο πιὸ εὔρωστο τὸ σῶμα τόσο ἡ ψυχὴ ὑποφέρει! (Διάβασε τὸν 12 λόγο, Εἰς τὸν ἑαυτοῦ πατέρα, Patrologia Graeca, τόμος 35).

Ποιό νοῦ θαυμάζουν οἱ διαιροῦντες τὴν σωματικὴ ἀπὸ τὴν πνευματικὴ εὐρωστία;

Κατ’ ἀρχὴν ἂς διευκρινιστεῖ πὼς ἡ πνευματικὴ πρόοδος ποτὲ δὲν εἶναι μηχανικὴ διαδικασία, καὶ ὅτι ἰδίως στὴν Ὀρθοδοξία αὐτὸ ἔγινε ἀμέσως καὶ ἔντονα ἀντιληπτό, ὁπότε ἀπετράπη ἡ κακοποίηση τοῦ σώματος, τὸ αὐτομαστίγωμα, κλπ. Ὅμως αὐτὸ ποὺ διαπίστωσαν οἱ Πατέρες ἀπὸ τὴν πεῖρα τους εἶναι ὅτι, γιὰ ὅσους προκόβουν, ἡ ἀδυναμία τοῦ σώματος, ὅση ὁ Θεὸς στέλνει μὲ τὸ γῆρας, μὲ τὰ διάφορα (νομιζόμενα ὡς) ‘ἀτυχήματα’, κλπ, βοηθοῦν στὴν ἀπεξάρτηση ἀπὸ κατώτερες ἐπιθυμίες καὶ στὴν ἐπικέντρωση τοῦ βίου στὸ σημαντικό. Ἡ ἐπικέντρωση αὐτὴ καὶ ἀπόλαυση, (ὄχι μιὰ λογιστική, οὔτε κἂν ἠθικο-λογιστική, ἐπίδοση), εἶναι γιὰ τὴν Ὀρθοδοξία ὁ ὑγιὴς νοῦς, ἡ ζωὴ τῆς ψυχῆς, ἡ πνευματικὴ προκοπὴ τοῦ ἀνθρώπου. Ἄλλωστε, ἔχοντας κανεὶς τὸ ἐνδιαφέρον του στὸν νοῦ, εἶναι ἑπόμενο νὰ ἀφιερώνει λιγώτερο χρόνο γιὰ ἄθληση, ὁπότε καὶ νὰ μή συμβοῦν ἀτυχήματα, καὶ προτοῦ ἐπέλθει τὸ γῆρας, τὸ σῶμα δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ στερεῖται μιᾶς ὑγείας ποὺ διαφορετικὰ θὰ ἦταν πολὺ πιὸ ἰσχυρή.