Αν ζούσαμε πράγματι

Ἂν καὶ διαθέτουμε πολλὲς μαρτυρίες ἁγίων γιὰ τὰ μετὰ τὸν θάνατο, δὲν εἶναι ἀρκετὲς γιὰ νὰ σχηματίσουμε ἀκριβῆ εἰκόνα. Εἶναι ὅμως ἀρκετὲς γιὰ νὰ γνωρίζουμε ὅτι ὁ ἰσχυρισμὸς ὁρισμένων διανοούμενων, ὅπως τοῦ Ζηζιούλα, ὅτι μετὰ θάνατον ὑπάρχουμε μόνο «στὴν σκέψη τοῦ Θεοῦ», καθόλου δὲν στέκει.

Ἀκόμη καὶ ἂν δὲν εἴχαμε μαρτυρίες ἁγίων, καὶ πάλι θὰ μπορούσαμε νὰ καταλάβουμε ὅτι ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτὸς δὲν στέκει – πρῶτα ἀπ’ ὅλα διότι σὲ κάθε περίπτωση, ὁπουδήποτε, πρὶν καὶ μετὰ τὸν θάνατο, οὕτως ἢ ἄλλως ὑπάρχουμε στὴν σκέψη τοῦ Θεοῦ, οἱ ἄνθρωποι, οἱ ἄγγελοι, καὶ κάθε τί. Μιλῶντας γιὰ σκέψη τοῦ Θεοῦ τώρα ἐννοοῦν κάτι τελείως διαφορετικό, δηλαδὴ “χωρὶς δική της ὑπόσταση”.

Ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ Ζηζιούλα καὶ ἄλλων νεορθόδοξων, ἴσως προερχόμενος ἀπὸ περιφρόνηση γιὰ τὶς σχετικὲς μαρτυρίες τῶν ἁγίων καὶ ἀπὸ ἀμηχανία προσδιορισμοῦ τῆς μετὰ θάνατον πορείας τῆς ψυχῆς, ὁπότε ἡ ἀνυπαρξία της, ἡ ‘εἰκονική’ της ὕπαρξη «στὴν σκέψη τοῦ Θεοῦ», τὴν γλυτώνει ἀπὸ τὸ βάσανο τοῦ νὰ ὑφίσταται – καὶ νὰ κάνει τί, πῶς, ποῦ, μὲ ποιούς; Ἐνοχλητικὰ ἐρωτήματα, ἴσως καὶ ‘ἁπλοϊκὰ’ γιὰ τοὺς φιλοσόφους τῆς διάχυσης καὶ ἀφανισμοῦ τῆς ψυχῆς μέσα στὸν Θεό, τὰ ὁποῖα ἀποφεύγονται μὲ τὴν «σκέψη τοῦ Θεοῦ», ἡ ὁποία τώρα εἰδικῶς ἀντικαθιστᾶ τὴν προσωπικὴ ὕπαρξη ἀντὶ νὰ τὴν ὑποστηρίζει.

Θὰ μπορούσαμε νὰ καταλάβουμε ὅτι ὁ ἰσχυρισμὸς δὲν στέκει, ἀκόμη καὶ χωρὶς τὶς μαρτυρίες τῶν ἁγίων, ἂν τουλάχιστον πιστεύαμε στὴν ἀθανασία τῆς ψυχῆς. Ἐφόσον δὲν πεθαίνει παρὰ μόνο τὸ σῶμα, κι ἐφόσον κανένα ὂν δὲν εἶναι τελείως ἄυλο καὶ ἀσώματο παρὰ μόνον ὁ Θεός, ἄρα καὶ ἡ ψυχὴ ὑφίσταται προσωπικὰ μετὰ τὸν θάνατο, καὶ κάποιας φύσεως σωματικότητα καὶ μορφὴ ἀπαραιτήτως ἔχει, ἀκόμη κι ἂν αὐτὴ (ἔστω) δὲν εἶναι ἡ ὁριστική της.

Δὲν χρειάζεται νὰ ἔχουμε πάρα πολλὲς γνώσεις, οὔτε ἰδιαίτερη εὐφυΐα. Ἁπλὴ πίστη καὶ στοιχειώδης σκέψη ἀρκοῦν – θὰ ἀρκοῦσαν, ἂν ζούσαμε πράγματι τώρα, στὴν ζωὴ αὐτή. Ἂν δὲν ὑπήρχαμε ἤδη τώρα νεκροί, δὲν θὰ εἴμασταν τόσο πρόθυμοι νὰ τὰ ἐγκαταλείψουμε ὅλα, καὶ τὴν ἀθανασία τῆς ψυχῆς, καὶ τὴν ζωὴ μὲ τοὺς φίλους, μὲ τοὺς ἁγίους, μὲ τοὺς ἀγγέλους, γιὰ νὰ χαθοῦμε στὸ ἀπρόσωπο τίποτα – ὀνομάζοντας, οἱ ἄθλιοι, τὸ ἀπρόσωπο «σκέψη τοῦ Θεοῦ»…