Γιανναράς: με σκανδαλίζει η κόλαση

Σκανδαλίζει τὸν Φλωρόφσκυ ἡ αἰώνια κόλαση, καὶ ὁ Γιανναρᾶς συμμερίζεται τὸν σκανδαλισμό, σύμφωνα μὲ ὅσα εἶπε στὴν ἐκπομπὴ Ἀνιχνεύσεις τοῦ Π. Σαββίδη, ὅτι σκανδαλίζονται ἐπειδὴ ἡ αἰώνια κόλαση ἀποτελεῖ θρίαμβο τοῦ κακοῦ (τὸ καλὸ δὲν κατόρθωσε νὰ θριαμβεύσει ἀπόλυτα), καὶ ἐπειδὴ καταργεῖ τὸ πρόσωπο, ἡ ἐλευθερία τοῦ ὁποίου σημαίνει διαρκῆ δυνατότητα ἐπιλογῆς τοῦ καλοῦ ἢ τοῦ κακοῦ. Ὡς πρὸς τὸν θρίαμβο τοῦ κακοῦ, ἢ ὅπως ἀλλοιῶς ὀνομάσουμε τὴν αἰώνια κόλαση, νομίζω πὼς δὲν μποροῦμε ταυτόχρονα νὰ θέλουμε τὴν πιὸ ἀπόλυτη ἐλευθερία, καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη νὰ ἀρνούμαστε στὸν διάβολο τὰ δικαιώματα τῆς ἐλευθερίας του. Ἂς περάσουμε λοιπὸν στὴν ἄλλη αἰτία τοῦ σκανδαλισμοῦ.

Ἡ Ἐκκλησία δὲν ἰσχυρίζεται ὅτι ὁ ἄνθρωπος χάνει ποτὲ τὴν ἐλευθερία του, ὅπως ἄλλωστε δὲν τὴν χάνει οὔτε ὁ Θεός, γιὰ τὸν ὁποῖο δεχόμαστε ὅτι θὰ παραμένει πάντα ἀγαθός, ὅπως δὲν τὴν χάνουν οὔτε οἱ ἄγγελοι, γιὰ τοὺς ὁποίους ἐπίσης πιστεύουμε ὅτι εἶναι καὶ θὰ παραμείνουν ἀμετακίνητοι στὴν ἀγαθὴ ἐπιλογή τους. Γιὰ νὰ εἶμαι ἐλεύθερος δὲν χρειάζεται νὰ κάνω τὰ πιὸ ἀντιφατικὰ πράγματα – ἀρκεῖ ἡ δυνατότητα, ἔστω καὶ ἂν τὴν ἀξιοποιήσω μόνο μὲ τὸν τρόπο ποὺ θέλω. Ποιός Πατέρας τῆς Ἐκκλησίας ἢ ποιά Σύνοδος εἶπε ποτὲ ὅτι ὁ Διάβολος εἴτε ὁποιοδήποτε ἔλλογο ὂν βρίσκεται στὴν αἰώνια κόλαση μετατρέπεται σὲ κανονικὴ μαριονέτα;

Ἡ Ἐκκλησία ἀναγνωρίζει τὴν ἐλευθερία ὡς αἰτία ἐκείνης ἢ τῆς ἄλλης ἐπιλογῆς, γνωρίζει τὴν ἐλευθερία ὡς ἀκατάλυτη, καὶ γνωρίζει ἐπίσης, ἐπειδὴ τῆς ἔχει ἀποκαλυφθεῖ ποικίλως καὶ ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν Χριστό, ὅτι ὁρισμένα λογικὰ πλάσματα θὰ παραμείνουν αἰωνίως σὲ ἐκείνη ἢ τὴν ἄλλη ἐπιλογή τους. Λοιπόν, ἡ διαρκὴς ἐπιλογὴ τοῦ ἰδίου ἀποτελεῖ κατάργηση τῆς ἐλευθερίας; Δὲν νομίζω ὅτι θὰ τὸ ἰσχυριζόταν αὐτὸ ὁ Φλωρόφσκυ εἴτε ὁ Γιανναρᾶς. Καὶ δὲν φαίνεται ἰδιαίτερα δύσκολο νὰ εἶχαν καταλάβει τὸ ἀναίτιο τοῦ σκανδαλισμοῦ, ἀρκεῖ μόνο νὰ μή φαντάζονταν ὅτι εἶναι ἀγαθότεροι τοῦ ἀγαθοῦ, καὶ σοφότεροι τοῦ σοφοῦ…