// Νέος Ἑλληνισμός / ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ / Ακόμη κι αν γνωρίζαμε…

Ακόμη κι αν γνωρίζαμε…

Ἡ ἐπιστήμη ἔχει ἀποφανθεῖ ὅτι τὸ νερὸ ἀποτελεῖται ἀπὸ ὑδρογόνο καὶ ὀξυγόνο στὶς ἑξῆς ἀναλογίες. Ὁ Γιανναρᾶς ἰσχυρίζεται γιὰ τὸν φιλόσοφο ὅτι ἀναζητάει τὴν γνώση αὐτή, τὴν ὁποία ὕστερα θὰ προχωρήσει παραπέρα ἀνακαλύπτοντας τὴν αἰτία καὶ τὸν σκοπὸ τῆς ὑπάρξεως τοῦ νεροῦ. Ὅμως ποιὰ εἶναι ἡ συγγένεια, ἡ ἐσωτερικὴ σχέση, ἀνάμεσα στὰ δύο; Γιατί ὁ φιλόσοφος ἐνισχύει τὴν σκέψη του ὡς φιλοσοφικὴ σκέψη, ἂν ρωτήσει γιὰ τὸ νόημα τοῦ ὀξυγονούχου ὑδρογόνου, ἀντὶ νὰ ρωτήσει γιὰ τὸ νόημα τοῦ νεροῦ; Σὲ τί θὰ τὸν ζημίωνε ἡ ἄγνοια τῆς προκειμένης ἐξισώσεως; Σὲ τί διευκρινίζει τὸ νόημα τῆς ὑπάρξεως τοῦ νεροῦ ἡ προηγούμενη ἀναγωγή του σὲ δύο ἄλλες οὐσίες, ἡ ταύτιση τοῦ νεροῦ μὲ κάτι ἄλλο, τὸ ὁποῖο μὲ τὴν σειρά του χρειάζεται τώρα ἐξήγηση (τί εἶναι τὸ ὀξυγόνο καὶ τί τὸ ὑδρογόνο). Πόσες τέτοιες ἀναγωγὲς/ταυτίσεις χρειάζεται νὰ κάνουμε μέχρι νὰ καταλάβουμε ὅτι καθόλου δὲν ἀποτελεῖ διευκρίνηση καὶ ἐξήγηση ἡ ἁπλὴ ἀναπαραγωγὴ μὲ ἄλλους ὅρους τοῦ ἴδιου ἀκριβῶς ἐρωτήματος;

Ἂς τὸ δοῦμε καὶ λιγώτερο οὐδέτερα: Μέσα στὸ δωμάτιό μου δὲν ὑπάρχουν κατάρτια πλοίων ποὺ χάνονται στὸν ὁρίζοντα, τὰ δὲ ἀντικείμενα παραμένουν ὁρατὰ στὴν ἐπιφάνεια ποὺ ἀκουμποῦν. Γιὰ τὸ δωμάτιό μου ἡ γῆ δέν εἶναι σφαιρική. Τὸ ἴδιο γιὰ τὸ ὑπόλοιπο σπίτι καὶ γιὰ κάθε χῶρο ὁ ὁποῖος τείνει στὰ μέτρα τοῦ ἀνθρώπινου σώματος, ἡ γῆ εἶναι μιὰ Ἐπιφάνεια καὶ ὄχι μιὰ Σφαῖρα. Παλαιὰ ὁ ἄνθρωπος κατοικοῦσε στὴν γῆ ὅπως στὴν Ἐπιφάνεια τοῦ οἴκου του. Σήμερα κατοικοῦμε στὸ ἴδιο τὸ δωμάτιό μας ὅπως ἐπάνω σὲ μία σφαῖρα ποὺ περιφέρεται στὸ διάστημα. Ποιά εἶναι μεγαλύτερη πλάνη, νὰ μεταφέρεις στὴν γῆ τὸ σπίτι σου, ἢ μήπως τὸ νὰ μετατρέπεις ἀκόμη καὶ τὸ σπίτι σου σὲ στροβιλιζόμενη διαστημικὴ σφαῖρα.

Αὐτὰ δὲν σημαίνουν ὅτι ἡ φιλοσοφία θὰ ἀρνηθεῖ τὴν ἐπιστημονικὴ γνώση. Ἐφόσον συμβαίνει, θὰ τὴν συνεκτιμήσει. Ὅμως δὲν εἶναι αὐτὴ ποὺ ἐνδιαφέρει, εἴτε βοηθάει εἴτε ζημιώνει τὴν φιλοσοφικὴ σκέψη, βρίσκεται πέρα ἀπὸ τὰ ἐνδιαφέροντα τῆς φιλοσοφίας, ὅπως μποροῦμε νὰ δοῦμε στὸ κατεξοχὴν ἐρώτημά της, δηλαδὴ στὴν ζήτηση τῆς ἀπόλυτης σοφίας, τὴν ὁποία ὁ Ἀριστοτέλης καταλάβαινε ὡς σοφία τοῦ κινοῦντος ἀκινήτου θεοῦ, ὁ δὲ Πλάτων ὡς Λόγο τοῦ Δημιουργοῦ.

Τί μπορεῖ νὰ γνωρίζει γι’ Αὐτὸν ἡ ἐπιστήμη ὡς ἐπιστήμη; Ἀλλὰ ἀκόμη καὶ ἂν γνώριζε, ἀκόμη καὶ ἂν τὰ εἶχε ὅλα ἀποδείξει μὲ τὶς πιὸ ἀκριβεῖς ἐπιστημονικὲς μεθόδους – τί σημασία θὰ εἶχε αὐτὸ γιὰ τὴν φιλοσοφία; Σκέψου! νὰ ἀποδεικνύεις στὸ παιδὶ ποιός εἶναι ὁ πατέρας του! Τὸν ἐφιάλτη αὐτὸ ὁ Γιανναρᾶς ὀνομάζει ταυτόσημο μὲ τὴν φιλοσοφία («δὲν εἶναι ἄλλο πρᾶγμα», λέει)!…

Λοιπόν, σὲ τίποτα δὲν θὰ βοηθοῦσε τὴν φιλοσοφία ἡ ἐπιστημονικὴ γνώση, ἔστω καὶ ἂν ὑπῆρχε τέλεια καὶ ἀπόλυτη. Στὴν γνώση πρὸς τὴν ὁποία βαδίζει ἡ φιλοσοφία οἱ ἐπιστημονικὲς ἀποδείξεις εἶναι ἀνώφελες, ὅταν δὲν εἶναι ἀπάνθρωπες, τὸ ὁποῖο ἐξηγεῖ καὶ γιατί ὑπῆρξε ἡ σπουδαιότερη φιλοσοφία, ὅταν ἡ ἐπιστήμη ἦταν ἀσυγκρίτως κατώτερη τῆς σημερινῆς. Ἡ φιλοσοφία, ὅταν εἶναι πραγματική, ἐπιδιώκει γνώση ποὺ προέρχεται ἀπὸ ἐντὸς καὶ ὄχι ἀπὸ πειράματα καὶ ἀποδείξεις.

Τώρα σκέψου ὅτι ὅλα αὐτὰ ἔπρεπε νὰ τὰ συζητήσουμε μὲ ἀφορμὴ τὸν Γιανναρᾶ! Μά, ἂν ὁ Γιανναρᾶς δὲν καταλαβαίνει, πῶς θὰ περίμενες νὰ καταλάβουν οἱ ‘ἐκσυγχρονιστὲς’ καὶ οἱ ‘παγκόσμιοι’;