Ορθόδοξη Ναοδομία – Πώς σχεδιάζεται ο Οίκος του Θεού;
Στὸ βιβλίο του «Ἡ Ναοδομία καὶ ἡ Σύγχρονη Τέχνη» ὁ Κώστας Καλοκύρης σημειώνει ὅτι στὴν Ὀρθοδοξία ἂν καὶ ἐπικράτησε ὁ ὅρος ‘ἐκκλησία’ ἀντὶ τοῦ ‘ναός’, αὐτὸ ἔγινε μόνο ἐπειδὴ ἡ λέξη ‘ναὸς’ θύμιζε την εἰδωλολατρία (βλ. σ. 132 κ.ἑ.). Στὴν πραγματικότητα ἡ ὀρθόδοξη ‘ἐκκλησία’ παρέμεινε ‘ναός’, δηλαδὴ ὄχι τόσο τόπος συγκεντρώσεως τῶν πιστῶν, ὅπως σημαίνει ἡ λέξη ‘ἐκκλησία’, ὅσο οἶκος τοῦ Θεοῦ, τόπος συνευρέσεως μὲ τὸν Θεὸ καὶ λατρείας τοῦ Θεοῦ. Ἀρχιτεκτονικὰ αὐτὸ σημαίνει, σύμφωνα μὲ τὸν συγγραφέα, ὅτι «τὰ πάντα στὸ οἰκοδόμημα πρέπει νὰ ὑποβάλουν στὸν ἄνθρωπο τὸν οὐράνιο χῶρο, δηλαδὴ τὴν ξεχωριστὴ ἐκείνη μεταφυσικὴ ἀτμόσφαιρα ποὺ ὑλοποιεῖ τὴν ἰδέα τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ».
Ὁ Καλοκύρης διατυπώνει αἴτημα ἐκσυγχρονισμοῦ τῆς ὀρθόδοξης ναοδομίας, δηλαδὴ παύσεως τῆς μηχανικῆς μιμήσεως (καὶ συχνότατα κακόγουστης παραμορφώσεως) τοῦ βυζαντινοῦ προτύπου, καὶ ἀναζητήσεως μορφῶν πλησιέστερων στὴν σημερινή μας αἰσθητική.
Σκεπτόμενοι τὴν οὐσία τῆς ὀρθόδοξης ναοδομίας καὶ τρόπους ἐκφράσεώς της, χρειάζεται νὰ εἴμαστε πολὺ προσεκτικοί. Τοὺς κινδύνους βλέπουμε στὴν πράξη, ὅταν ἡ ἰδέα ὅτι «τὰ πάντα στὸ οἰκοδόμημα πρέπει νὰ ὑποβάλουν στὸν ἄνθρωπο τὸν οὐράνιο χῶρο» σὲ συνδυασμὸ μὲ τὴν διάθεση γιὰ πιὸ μοντέρνες ἐκφράσεις, μετατρέπουν τὸν τροῦλλο ἐξωτερικὰ σὲ εἶδος UFO, καὶ ἐσωτερικὰ σὲ εἶδος πλανηταρίου, μὲ τοὺς ἁγίους νὰ ὑπερίπτανται μαγικὰ ἐν μέσῳ συννέφων καὶ πράγματι ὑποβλητικῶν φωτισμῶν, κτὅ.
Γιατί σήμερα ἔχουμε τὸν κίνδυνο τέτοιων ἑρμηνειῶν (στὴν οὐσία προτεσταντικῶν) τῆς ὀρθόδοξης μυστικῆς, ἐνῷ παλαιότερα γνωρίζαμε τί θὰ οἰκοδομήσουμε καὶ προχωρούσαμε μὲ τὴν ἰδιαίτερη ἀσφάλεια ποὺ νοιώθει κάθε δημιουργός, καταλήγοντας σὲ μορφές, ἡ στερεότητα τῶν ὁποίων τὶς κράτησε ἐπὶ αἰῶνες καὶ ὣς τὴν ἐποχή μας, ὅπου παραμένουν ζωντανὲς καὶ λειτουργικές, ἀκόμη καὶ ὅταν ἀναγνωρίζεται ὅτι μιὰ ἀνανέωση θὰ ἦταν καλὸ νὰ συμβεῖ;
Συνέχεια: Τὸ θεμέλιο τῆς Βυζαντινῆς ναοδομίας
________
Σχετικές δημοσιεύσεις (αυτόματη επιλογή):
Ἑνότητα: ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ, ΕΚΚΛΗΣΙΑ | 13-01-2009 |
« Σιλουανός ο Αθωνίτης: μου δόθηκε να γνωρίσω ότι ο Ιησούς Χριστός είναι Θεός
γιατί ο ναός ή αλλιώς εκκλησία είναι ο οίκος του θεού?
Ὄχι βέβαια ἐπειδὴ στὸν ναὸ ὁ Θεὸς κοιμᾶται καὶ παίρνει τὸ πρωινό Του! Εἶναι οἶκος τοῦ Θεοῦ ὑπὸ τὴν ἔννοια ὅτι ἐκεῖ περισσότερο ἀπὸ ἀλλοῦ τὸν προσκαλοῦμε καὶ μᾶς προσκαλεῖ στὴν κοινή μας συνάντηση. Οὔτε ὁ οἶκος καθενός μας, οὔτε οἱ διάφορες δημόσιες ὑπηρεσίες δὲν ἔχουν τρούλους μὲ τὸν Παντοκράτορα ἢ ἁγίους παντοῦ ὁλόγυρα. Μὲ τὸν ναὸ συμβολίζουμε τὴν ἐπιθυμία μας νὰ ζοῦμε μαζί Του κι Ἐκεῖνος μαζί μας.