// Νέος Ἑλληνισμός / ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ / Χριστιανίζων αντιπλατωνισμός

Χριστιανίζων αντιπλατωνισμός

Σύνηθες γιὰ ἱερεῖς νὰ βλέπουν χάσμα ἀνάμεσα στὴν ἀρχαιότητα καὶ τὸν νέο ἑλληνισμό, προσπαθῶντας κακὴν κακῶς νὰ ἀποδείξουν ὅτι στὴν ἀρχαιότητα δὲν βρίσκεται καμμιὰ ἀπὸ τὶς χριστιανικὲς ποιότητες καὶ ἀλήθειες. Σύνηθες γιὰ διανοουμένους νὰ ἀνακαλύπτουν σχέσεις χριστιανισμοῦ καὶ πλατωνισμοῦ, τὶς ὁποῖες ὅμως ὁρισμένοι ἐξ αὐτῶν θεωροῦν ἐπιζήμιες καὶ ἐξοβελιστέες, ὑπολογίζοντας τὸν ‘καθαρὸ’ χριστιανισμὸ σὲ μιὰ πνευματικὴ θέση, ὅπου πλατωνικὰ στοιχεῖα δὲν μποροῦν κατὰ κανένα τρόπο νὰ συνανήκουν. Θὰ πρότεινα νὰ σκεφτοῦμε τὴν τελευταία αὐτὴ περίπτωση, γιατὶ βοηθάει νὰ καταλάβουμε περισσότερο τὴν ἐποχή μας (δὲν εἶναι ἄλλωστε τυχαῖο ὅτι στὴν ἐποχή μας ἐμφανίζεται – στοὺς Βυζαντινοὺς δὲν ὑφίσταται οὔτε κἂν σὲ σπάργανα).

Τὸ μέγα σκάνδαλο, ὅπως τὸ ἀντιμετωπίζουν οἱ διανοούμενοι αὐτοί, εἶναι ἡ λεγόμενη ‘ἐχθρότητα’ τοῦ πλατωνισμοῦ γιὰ τὴν ὑλικὴ φύση, καὶ ἡ ἐπ αὐτῆς στηριζόμενη ἐμμονὴ στὴν θεώρηση τῆς ἱστορίας ὡς παροδικῆς περιπέτειας προορισμένης νὰ καταργηθεῖ καὶ ἀντικατασταθεῖ ἀπὸ πνευματικώτερη κατάσταση. Συνοπτικὰ καὶ χωρίς, ἐλπίζω, νὰ ἀδικῶ κανένα, θὰ ἔλεγα ὅτι σύμφωνα μὲ τὴν ἄποψη αὐτή, οἱ χριστιανοὶ τιμοῦν τὸ σῶμα ἐνῶ οἱ πλατωνικοὶ τὸ ἀποστρέφονται, οἱ χριστιανοὶ τιμοῦν τὸ παρὸν ἐνῶ οἱ πλατωνικοὶ ἀνυπομονοῦν νὰ γλυτώσουν ἀπὸ αὐτό, κλπ.

Βεβαίως ἡ κριτικὴ δὲν γίνεται στὸν ἀέρα – συνήθης ἡ ἀναφορὰ στὸ πλατωνικὸ σχῆμα σώματος-σήματος, εἴτε ἡ ἀναφορὰ στὶς τελευταῖες ὧρες τοῦ Σωκράτη, ὅπου ὡς λόγος καὶ ἐπιθυμία τοῦ φιλοσόφου ἀναγνωρίζεται ἡ ἐγκατάλειψη τοῦ παρόντος βίου, καὶ ἡ φιλοσοφία ὁρίζεται ἀκριβῶς μελέτη θανάτου. Ἐπαναλαμβάνω πὼς αὐτὰ καθόλου δὲν ἀπωθοῦσαν τοὺς Βυζαντινούς, οἱ ὁποῖοι, ἀντιθέτως, θαύμαζαν, πῶς συνέβη καὶ οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες εἶχαν φθάσει τόσο κοντὰ στὴν ἀλήθεια! Γιατί λοιπὸν σήμερα ὑπάρχουν χριστιανοὶ διανοούμενοι οἱ ὁποῖοι ἀντιλαμβάνονται ἀπόσταση ἀνάμεσα στὸν χριστιανισμὸ καὶ τὸν πλατωνισμὸ τόσο σημαντική, ὥστε τὰ πλατωνικὰ στοιχεῖα νὰ θεωροῦνται ἀκόμη καὶ ἐπικίνδυνα;

Συνέχεια: Τέτοια ὕψη ὀνειρευτήκαμε;