// Νέος Ἑλληνισμός / ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ / Σων Πεν, Στην Άγρια Φύση (Into the Wild)

Σων Πεν, Στην Άγρια Φύση (Into the Wild)

Καλὸς ἠθοποιὸς καὶ τὸ ἴδιο καλὸς σκηνοθέτης ὁ Σὼν Πὲν πρόσθεσε μὲ τὴν Ἄγρια Φύση (Into the Wild) μιὰ ἀξιόλογη κινηματογραφικὴ περιπλάνηση αὐτογνωσίας καὶ κοσμογνωσίας, Ὀδύσσεια μετα-χίπικης περιόδου, ἂν μπορῶ νὰ τὴν πῶ. Ἐνῶ οἱ χίπιδες προέβαλαν ἐναλλακτικὴ μορφὴ κοινωνίας, τὸ ὅραμα ποὺ διατρέχει τὴν Ἄγρια Φύση εἶναι ἡ φυγὴ ἀπὸ τὴν κοινωνία. Ἄγρια Φύση δὲν εἶναι παρατσούκλι ποὺ ἐφηῦρε ἡ φυσιολατρεία, ἀλλὰ χῶρος καθάρσεως καὶ κινδύνου. Ἡ ταινία προσπαθεῖ νὰ ἀνακαλύψει ἀσκητικὴ προοπτικὴ στὸ ἄψυχο δυτικὸ/ἀμερικανικὸ περιβάλλον, ὅπου οἱ παραδοσιακὲς ἀσκητικὲς μορφὲς ἔχουν φθαρεῖ, ἐγκαταλειφθεῖ ἢ διαβληθεῖ.

Εἶναι Ὀδύσσεια, ἀλλὰ μὲ ἄγνωστο προορισμό, μαθαίνοντας ὅτι “ο πυρήνας του ανθρώπινου πνεύματος προέρχεται από τις νέες εμπειρίες” (στὰ εἰσαγωγικὰ κομμάτια ἀπὸ τὸ σενάριο τῆς ταινίας), δηλαδὴ ὅτι ἡ νεότητα δὲν ἔχει τέλος, εἶναι διαρκὴς καὶ συνεχὴς κίνηση ὅταν ὁ ἄνθρωπος εἶναι ζωντανός, καὶ κινδυνεύοντας ὄχι ἀπὸ ἐξωτικοὺς ἀντιπάλους ἀλλὰ ἀπὸ μιὰ περίπου κοινωνία καὶ πράγματι λωτοφαγία. Οἱ χίπιδες βρίσκονται στὴν μεθόριο τῆς κοινωνίας αὐτῆς καὶ τῆς ἐξόδου τὴν ὁποία ἐπιχειρεῖ ὁ ἥρωας τῆς ταινίας, πρὸς τὴν Ἀλάσκα, τὸ σημεῖο τῆς μεγάλης φυγῆς, πόρτα ἀπὸ τὸ ὑψηλότερο στὸ πέρα ἀπὸ τὸ ὑψηλό. Ἀκόμη καὶ στὴ μουσικὴ τῆς ταινίας κυριαρχεῖ ἡ φυγὴ πρὸς τὰ ἄνω, ἐγκατάλειψη τοῦ κόσμου, κυρίως ὡς ἐγκατάλειψη τῆς κοινωνίας καὶ ἱερὴ ὕψωση.

Ἀνεξάρτητα ἀπὸ κάθε ἑρμηνεία, ὅ,τι κάνει τὴν ταινία ἀληθινὰ σπαρακτική, εἶναι ὅτι ὁ πρωταγωνιστὴς ἀναδεικνύεται ἀξιαγάπητος (τὰ περισσότερα πρόσωπα ποὺ γνώρισε τὸν ἀγαποῦν σὲ βαθμὸ συχνὰ ἔρωτα καὶ λαχτάρας), καὶ ταυτόχρονα ‘ἄπιαστος’ – δὲν μπορεῖς νὰ τὸν ἔχεις, βρίσκεται στὸν δρόμο του, ὁ ὁποῖος εἶναι μοναχικός, δέν μᾶς περιέχει. Μποροῦμε νὰ βρεθοῦμε μαζί του μόνο ἂν σταματήσουμε νὰ εἴμαστε ἐρωτευμένοι μαζί του καὶ πάρουμε τὸν δικό μας δρόμο γιὰ ὅπου πῆγε ὁ ἴδιος. Ὅμως αὐτὸ σημαίνει ἐσωτερικὴ καὶ ἐξωτερική μας μεταμόρφωση, δηλαδὴ πρὸς τὸ παρὸν τουλάχιστον ἡ ζωὴ δὲν εἶναι ὄμορφη χωρὶς αὐτόν, κι ἔτσι ἡ ταινία γίνεται σπαρακτική, ἀφήνοντάς μας μόνο μὲ τὴ μνήμη του κι αὐτὴ σχεδὸν σὰν νὰ μᾶς κατηγορεῖ.

Ἔκανε σπίτι του τὸν δρόμο (χωρίς τηλέφωνο, χωρίς πισίνα, χωρίς κατοικίδια, χωρίς τσιγάρα, χωρὶς ἀσφάλιση καὶ λεφτά), ὄχι ἀπελπισμένα οὔτε μὲ περιφρόνηση, ἀλλὰ σὲ προσωπική του κλιμακούμενη μάχη “να σκοτώσει την εσώτερη ψεύτικη ύπαρξη” καὶ νὰ μή “δηλητηριάζεται πια από τον πολιτισμό”, ἀπὸ τὴν δουλεία νόμων, συμβάσεων καὶ ὑποχρεώσεων, ἀκόμη ἀπὸ τὴν ἀφαίρεση (ἀπὸ τὸν πολιτισμὸ ὡς εἰκονικὴ πραγματικότητα, αὐθαίρετη καὶ ἀνεπαρκοῦς πειστικότητος δόμηση ἐπὶ τῆς ὑπάρξεως) καὶ τὴν ψεύτικη ἀσφάλεια, τὴν ἀπληστία-ἀνασφάλεια-φοβία, ὅταν ἀκόμα καὶ ἡ πιὸ φυσικὴ (δὲν εἶναι κἂν ἀρετή!) ἐφηβικὴ κόντρα μπόρεσε νὰ λιώσει καὶ νὰ χαθεῖ στὴν ἀγωνία γιὰ τὴ σύνταξη!

Στὴν κοινωνία ποὺ τὰ δικαιολογεῖ αὐτὰ ὑμνῶντας / ὡραιοποιῶντας τὴν ζωὴ τῆς ἀγέλης ὡς δῆθεν ἀγάπη, τὴν θέληση γιὰ δύναμη ὡς ἐλευθερία, τὴν μεταφυσικὴ ἀσφάλιση ὡς πίστη, τὸν ἐγωϊσμὸ ὡς δόξα, τὴν διαμονὴ στὴν σύμβαση ὡς δικαιοσύνη, – ὁ ἥρωας τῆς ταινίας ἀπαντάει παραφράζοντας τὸν Θορώ, ὅτι “αντί για αγάπη, χρήματα, πίστη, δόξα, δικαιοσύνη, δώσ’ μου αλήθεια“, ἢ ὅπως τὄλεγαν οἱ ἀρχαῖοι στὸν Δία “δόσε στὰ μάτια μας νὰ δοῦν, καὶ μέσα στὸ φῶς κατάστρεψέ μας, ἀφοῦ ἔτσι θέλεις”. Εἶναι λοιπὸν ἡ γνωστή μας καὶ πράγματι Φιλοσοφικὴ φυγή, μὲ τρόπους ποὺ μπορεῖ νὰ ἀξιοποιήσει ἕνας σημερινὸς ἀμερικάνος.

Ἡ φυγή, ὅπως εἴδαμε, ἀρχίζει μὲ τὴν ἐγκατάλειψη κοινωνίας ἄρρωστης, ὅπου ἀκόμα κι ὁ γάμος εἶναι ψεύτικος, συμβάσεις ἀκρωτηριάζουν ἢ ἐκμηδενίζουν τὶς ἀνθρώπινες σχέσεις, ὑποκρισία καὶ ἄρνηση τῆς ἀλήθειας ἔχουν γίνει κοινωνικοὶ νόμοι, ὥσπου συνειδητοποιεῖται στὸ Ἔπακρο ὅτι ἡ ‘θυσία’ τῆς ἀσφάλειας μιᾶς τέτοιας κοινωνικότητας, δὲν εἶναι θυσία ἀλλὰ κέρδος, ζωὴ ἐλευθερίας καὶ ὀμορφιᾶς. Ὁ Τολστόι καὶ οἱ ἁπλὲς χαρὲς βρίσκονται πολὺ ἐνδιάμεσα, δὲν ἀρκοῦν, χρειάζεται νὰ ξεπεραστεῖ ὁ ἑαυτὸς τελείως (“νὰ ἐξαφανιστῶ”) ὅπου ὁ Θεὸς γίνεται τὰ πάντα, σὲ ὅλα τὰ μέρη, σὲ ὅλες τὶς καταστάσεις, σὲ ὅλα τὰ βιώματα, καὶ μαθαίνει κανεὶς τὸ ἀληθινὸ ὄνομα γιὰ κάθε πρᾶγμα – ὁ ἄνθρωπος καταλαβαίνει τὴ σημασία τοῦ νὰ μοιράζεται τὴν εὐτυχία κι ἔτσι νὰ τὴν κάνει ἀληθινή, καὶ περνώντας πέρα καὶ ἀπὸ τὴν εὐτυχία, φεύγει ἐπιτέλους καὶ ὑψώνεται…

Θἄλεγε κανεὶς ὅτι ἡ ταινία καταγράφει ἕνα μοντέρνο δυτικὸ ἅγιο – καὶ εἶναι νὰ ἀπορεῖ κανείς, γιατὶ βλέποντάς την θἄλεγε ὅτι, ἔτσι ὅπως συμβαίνουν ὅλα, εἶναι σὰν νὰ μήν εἶχε ποτὲ ἔρθει στὴ γῆ ὁ Χριστός. Θὰ εἶναι ἄραγε ἡ μοῖρα ὅλων τῶν ἁγίων μας, σὲ Δύση καὶ Ἀνατολή, νὰ δοξάζουν Ἄγνωστο Θεό, καὶ νὰ σώζονται ὅπως τὴν ἑλληνιστικὴ ἐποχή, μέσα σὲ ἀπρόσωπες ‘κοινωνίες’ ρηχότητας καὶ ἀπελπισίας;