// Νέος Ἑλληνισμός / ΕΚΚΛΗΣΙΑ / Τα Χριστούγεννα της Δύσης και τα πραγματικά Χριστούγεννα

Τα Χριστούγεννα της Δύσης και τα πραγματικά Χριστούγεννα

Ἄκουγα τὴν ἐξήγηση τοῦ π. Σκλήρη γιὰ τὶς διαφορὲς τῆς Γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ στὴν Βυζαντινὴ ἁγιογραφία καὶ στὴν δυτικὴ θρησκευτικὴ ζωγραφική. Προϋποθέτω ἐδῶ ὅσα διακρίνει ὁ π. Σκλήρης, καὶ συνεχίζω τονίζοντας μιὰ ἄλλη διάσταση. Ὁ δυτικὸς ζωγράφος ἐνδιαφέρεται κυρίως γιὰ τὴν τέχνη του, δευτερευόντως γιὰ τὴν ἀνταπόκριση τῆς τέχνης του στὸ κοινό του, τριτευόντως γιὰ τὴν θεολογικὴ ἀξία τοῦ ἔργου του, γιὰ τὴν σχέση του μὲ τὴν θεία πραγματικότητα, στὴν ὁποία, παρ ὅλα αὐτά, ὑποτίθεται ὅτι ἀναφέρεται. Μπορεῖ νὰ μήν εἶναι ‘ἄπιστος’ μὲ τὴν ἔννοια ποὺ θὰ ἦταν ὁ βουδδιστής, ὁ ὁποῖος οὔτε κἂν θὰ ζωγράφιζε τὴν Γέννηση, ὅμως ἡ νόησή του δὲν ἔχει ὑψωθεῖ στὴν ἀκέραιη σημασία τῆς Γέννησης. Πῶς φαίνεται αὐτὸ στὴν πράξη;

Ὁ ἁγιογράφος, ὁ δημιουργὸς τῆς Βυζαντινῆς ἁγιογραφικῆς καὶ ἐκκλησιαστικῆς γλώσσας, δὲν μπορεῖ νὰ γίνει γραφικὸς καὶ ‘ὡραῖος’, δὲν σὲ ἀφήνει νὰ συμμετάσχεις στὸ γεγονὸς μὲ ἕνα κατώτερο συναίσθημα, ὅπως αὐτὸ ποὺ δημιουργοῦν τώρα τὶς ἡμέρες τῶν Χριστουγέννων οἱ φάτνες μὲ τὰ λαμπάκια, καὶ τὰ δεντράκια, ὅσο κι ἂν μᾶς τέρπουν ὅλα αὐτά, ὁ ἁγιογράφος ὑπερβαίνει τέτοιες διαστάσεις καὶ μᾶς διώχνει γιὰ ἀλλοῦ.

Βεβαίως τὰ χρώματα τῆς Βυζαντινῆς Εἰκόνας ἀπὸ μόνα τους κρατοῦν κάπως αὐτὴν τὴν λειτουργία καὶ ἀπαγορεύουν στὴν Εἰκόνα νὰ καταντήσει κάτι παγωμένο καὶ σκληρό. Ὅμως μέχρι ἐκεῖ, διότι πέρα ἀπὸ τὴν στοιχειώδη αὐτὴ θερμότητα, ποὺ δὲν συμβαίνει ‘κατὰ παραχώρηση’ ἀλλὰ κι αὐτὴ εἰκονίζει μιὰ διάσταση τῆς μετοχῆς πραγματική, ὅμως μετὰ ἢ μέσα ἐδῶ ἡ εἰκόνα γίνεται, θὰ τολμοῦσα νὰ πῶ, σχεδὸν τελείως ἐγκεφαλική, αἰνιγματική, ζητῶντας νὰ αἰχμαλωτίσει τοὺς συλλογισμοὺς καὶ μέσῳ τῆς δικῆς τους ἑρμηνευτικῆς σπουδῆς νὰ μᾶς ἀνυψώσει σὲ μιὰ μετοχὴ στὴν Γέννηση μὲ ἔντονα νοητικὸ καὶ ὄχι συναισθηματικὸ χαρακτῆρα.

Εἶναι πιστεύω φανερὸ ὅτι ἡ Εἰκόνα στὴν δική μας παράδοση ἔχει τὴν θέση σχολείου. Σὲ ἐποχὴ ὅπου γνώριζαν ὅτι οἱ διδασκαλίες αὐτὲς δὲν εἶναι γιὰ τὰ ὡρολόγια προγράμματα τῆς ἄχαρης καθημερινότητας, τὶς ἐμπιστεύθηκαν στὴν διακριτικὴ καὶ αἰνιγματικὴ διδασκαλία τῶν Εἰκόνων, ἀπὸ ὅπου καθένας τους μάθαινε ἔτσι δύσκολα, σπάνια καὶ πολύτιμα, αὐτὸ ποὺ προσδοκοῦσε νὰ συμβεῖ στὴν δική του προσωπικὴ ζωή.

Συνέχεια: Τὰ Πραγματικὰ Χριστούγεννα – 2