// Νέος Ἑλληνισμός / ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ / ΙΣΤΟΡΙΑ / Περιπτώσεις αυτοσυνειδησίας – η σημασία της γλώσσας

Περιπτώσεις αυτοσυνειδησίας – η σημασία της γλώσσας

Σελ: 1 2

Προσπαθῶντας νὰ δικαιολογήσει τὰ ἀδικαιολόγητα (γιατί ὁ Μανουὴλ Παλαιολόγος ὄφειλε νὰ προσέχει πάνω ἀπὸ ὅλα τὴν Πελοπόννησο!), ὁ Πλήθων ἔγραφε στὸν αὐτοκράτορα: “ἐσμὲν γὰρ οὖν ὧν ἡγεῖσθέ τε καὶ βασιλεύετε Ἕλληνες τὸ γένος, ὡς ἥ τε φωνὴ καὶ ἡ πάτριος παιδεία μαρτυρεῖ. Ἕλλησι δὲ οὐκ ἔστιν εὑρεῖν ἥτις ἄλλη οἰκειοτέρα χώρα οὐδὲν μᾶλλον προσήκουσα ἢ Πελοπόννησος…”, κλπ.

Στὸ προηγούμενο σημείωμα εἴδαμε κάπως τὴν σημασία τῆς μετάβασης ἀπὸ τὴν ρωμαιοκεντρικὴ συνείδηση τῶν Βυζαντινῶν στὴν ἑλληνοκεντρικὴ σημερινή μας. Ἡ ἐπιστολὴ τοῦ Πλήθωνα εἶναι ἰδιαιτέρως ἀποκαλυπτική. Τὸ γεγονὸς ὅτι γράφει ὅσα γράφει ἀπὸ μόνο του ἀποδεικνύει ὅτι δὲν πρόκειται γιὰ αὐτονόητες πραγματικότητες – οὔτε κἂν στὴν συγκεκριμένη ἐποχή, δηλαδὴ στὶς τελευταῖες ἡμέρες τοῦ Βυζαντίου. Ἀσφαλῶς δὲν ὑπῆρξαν αὐτονόητες (ἀντιθέτως) οὔτε στὶς προηγούμενες βυζαντινὲς περιόδους.

Καὶ ὅμως, τὰ καινοφανῆ ποὺ ὑποστήριζε ὁ Πλήθων, τουλάχιστον ὡς πρὸς τὴν σημασία τῆς γλώσσας, σήμερα γιὰ μᾶς ἔχουν καταστεῖ αὐτονόητα. Ὑποθέτουμε ὅτι τίποτα δὲν μαρτυρεῖ καλύτερα ἢ περισσότερο γιὰ τὴν ἑλληνικότητά μας ἀπὸ τὴν γλώσσα! Ἔτσι ἀκοῦμε νὰ λέγεται ἀπὸ παντοῦ. Ὅτι ἡ γλώσσα εἶναι τὸ μόνο σταθερὸ σημεῖο ἀναφορᾶς στὴν ὅλη πορεία τοῦ ἑλληνισμοῦ, ὁ ὁποῖος, ἄρα, ὀνομάζεται καὶ νοεῖται ἑλληνισμός, ἀκριβῶς χάρη στὴν γλώσσα.

Κάθε ὑγιὴς καὶ ὑγιῶς ἁπλοϊκὸς νοῦς δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ ὑποψιάζεται ὅτι κάτι δὲν πάει καλά, ἂν ἀρχίζουμε νὰ βάζουμε στὴν ἴδια κατηγορία τὸν Σωκράτη καὶ τοὺς ἐκτελεστές του ἢ τὸν Μάξιμο καὶ τοὺς βασανιστές του – ἐπειδὴ ὅλοι τους μιλοῦσαν ἑλληνικά! Ὅταν κάποτε ἕνας ἅγιος ἔπασχε ἀπὸ τύψεις ἐπειδὴ εἶχε σκοτώσει τὸν δήμιό του γιὰ νὰ ἀποδράσει, ὁ Πατριάρχης στὴν Πόλη τοῦ εἶπε νὰ σταματήσει νὰ ἀγωνιᾶ, γιατὶ δὲν εἶχε σκοτώσει ἄνθρωπο ἀλλὰ θηρίο.